Archief voor juni 2010

Van hooiberg naar speld: stap vooruit, maar geen triomf

Zaterdag, 26 juni, 2010

In juli stemt het Europees Parlement over de doorgifte van bankgegevens aan de VS. Het bereikte compromis zet niet direct aan tot het ontkurken van de champagneflessen. Alle positieve en negatieve punten bij elkaar opgeteld is het op z’n best een zes min.

De rechtsbescherming voor burgers is met vraagtekens omgeven, en er zijn twijfels of alle partijen wel serieus van zins zijn zich aan de afspraken te houden. Alle kritische opmerking van diverse kanten zijn zeer zeker terecht.

Maar één belangrijk punt is wel bereikt: op afzienbare termijn wordt de grootschalige doorgifte van data in bulk vervangen door een systeem waarbij data eerst binnen de EU worden gefilterd. Met andere woorden: als de VS om een speld vragen, sturen we ze niet langer de hele hooiberg, maar alleen de speld. Dit is voor D66 een kernpunt.

In het kader van een concreet politie-onderzoek, op grond van een gerede verdenking, en met enige vorm van gerechtelijke toetsing, valt het gebruik van persoonsgegevens binnen de kaders van de rechtstaat. Maar D66 is tegen het ongericht en grootschalig gebruik van volledige data bestanden, met het risico van o.a. data mining en profiling.

Het compromis biedt ook kansen op een grotere rol voor de Toezichthouder Bescherming Persoonsgegevens, en voor betere gerechtelijke toetsing.

Is het hiermee een goed akkoord? Nee. D66 had het veel liever anders gezien, en ook bij ons bestaan twijfels en aarzelingen. Maar gelijk hebben en gelijk krijgen zijn niet hetzelfde. Betere opties zijn niet voorhanden. Allereerst zitten de grootste tegenstanders van een betere regeling niet in Washington, maar in de Europese hoofdsteden: het zijn vooral de nationale regeringen in Europa die vasthouden aan deze regeling. Zij laten de bankgegevens van Europese burgers liever doorzoeken door Amerikanen, dan door een Europese instelling.

Daarnaast was in het Europees Parlement een absolute meerderheid van Socialisten en Christen Democraten bereid zonder noemenswaardige voorwaarden voor het akkoord te stemmen. Andere partijen wilden liever aan de zijlijn blijven staan, en waren niet bereid tot een compromis. Alleen omdat de Liberale ALDE fractie de leiding nam – eerst met rapporteur Jeanine Hennis-Plasschaert, daarna Alexander Alvaro – kon de beëindiging van de grootschalige doorgifte van data worden bedongen.

Ook al zou het Parlement het Akkoord een tweede keer afschieten, dan zouden de VS een overeenkomst sluiten met afzonderlijke Lidstaten, vooral België en Nederland, waar resp de hoofdzetel van SWIFT en de server staan. Het is onwaarschijnlijk dat het Nederlandse of Belgische parlement betere voorwaarden had weten af te dwingen.

D66 sluit zich dus aan bij het compromis. Niet met vreugde, en niet zonder twijfels. Mij persoonlijk gaat dit niet makkelijk af. Vaak houden we vast aan een zuivere, principiële lijn. Maar dat is niet altijd effectief, en aan de zijlijn kan je weinig bereiken voor de burgers. Soms kiezen we voor een compromis, omdat het betere kansen biedt om dingen beter te maken. D66 loopt niet weg voor moeilijke keuzes.

Tags: ALDE, Europees Parlement, persoonsgegevens. privacy, Sophie in ’t Veld, SWIFT, Washington
Gepost door Sophie in ’t Veld | No Comments »

Doorgifte bankgegevens aan VS – de tweede ronde

Woensdag, 16 juni, 2010

In februari bezorgde het Europees Parlement de Raad (Lidstaten) een blauw oog met de verwerping van het EU-VS akkoord over de doorgifte van bankgegevens. Het Europees Parlement stelde tevens een lijstje op met voorwaarden waaraan een nieuw akkoord zou moeten doen.

De Europese Commissie ging terug naar de tekentafel, onderhandelde met de Amerikanen, en op 11 juni werd een nieuw akkoord gepresenteerd.

Hoewel het nieuwe akkoord zeker een aantal verbeteringen bevat, zoals betere rechtsbescherming voor EU burgers, schiet het voor D66 op een cruciaal punt nog steeds te kort. D66 eist dat het gebruik van persoonsgegevens alleen is toegestaan voor concrete onderzoeken van politie of justitie, als er een concrete verdenking is. Met andere woorden: geen doorgifte van hele bestanden (“in bulk”) en geen complete visexpedities in databestanden, zoals profiling of datamining.

In het nieuwe akkoord is weliswaar keurig vastgelegd dat alleen gegevens mogen worden doorgegeven in het kader van een concreet onderzoek, maar er is een addertje onder het gras: Europa bezit niet de technologie om die specifieke gegevens uit het databestand te filteren. Dus geeft de EU dan maar het hele (of een groot deel van) het databestand aan de Amerikanen, die wel de technologie hebben. Op deze manier kregen de VS feitelijk toegang tot vrijwel het gehele zogenoemde SWIFT bestand, door simpelweg elke maand één concreet verzoek om gegevens in te dienen.

Je zou zeggen dat dit probleem eenvoudig is op te lossen: geef ons de technologie, en we filteren de gegevens op EU grondgebied, en geven de VS alleen die gegevens waar ze om hebben gevraagd. Dit is precies wat het Europees Parlement had voorgesteld: laat het doorzoeken van de gegevensbestanden uitvoeren door Europol, de EU organisatie van samenwerkende politiediensten met hoofdkantoor in Den Haag.

Maar daar kwam de aap uit de mouw: de regeringen van de Lidstaten voelen daar helemaal niks voor. De nationale regeringen vinden het namelijk prima dat de Amerikanen onze bankgegevens krijgen en doorzoeken. De regeringen stellen dat dit een heel goede regeling is, want zo doen de VS gratis en voor niks het zoek- en analysewerk. Eigenlijk wordt dus het werk van inlichtingen- en politiediensten uitbesteed aan de VS, in plaats van dat we het door ons eigen Europol laten doen.

De nationale regeringen staan dus eigenlijk aan de kant van de Amerikanen, en willen vasthouden aan de doorgifte in “bulk” van onze bankgegevens. Het Europees Parlement eist dat daar een einde aan komt. Beiden moeten het akkoord goedkeuren. Dat maakt de positie van Eurocommissaris Malmström buitengewoon lastig.

Veel Europarlementsleden vinden dat het nieuwe akkoord niet aan de voorwaarden voldoet. Maar de druk is groot om een tweede afwijzing te voorkomen. Bij een tweede ’nee’ is het waarschijnlijk dat de VS bilaterale afspraken gaan maken met de EU Lidstaten, waardoor de situatie nog ondoorzichtiger en ongrijpbaarder wordt.

Wordt vervolgd.

Tags: bankgegevens, eu, Sophie in ’t Veld, SWIFT, VS
Gepost door Sophie in ’t Veld | No Comments »

Ongevraagd advies aan Rutte: maak Nederland niet stoorzender in Europa

Zaterdag, 12 juni, 2010

De verkiezingen hebben de VVD een overwinning bezorgd, maar daarmee ook een razend moeilijke opdracht om een Kabinet te formeren. Een meerderheid van de VVD leden heeft zich kennelijk uitgesproken voor een coalitie met PVV en CDA. Ik zou ze dat van harte afraden, met het oog op de positie van Nederland in Europa.

Een coalitie met PVV en het Eurosceptische deel van de VVD betekent dat Nederland op tal van dossiers dwars zal gaan liggen. Met het blokkeren van besluiten in Europa krijgt Nederland geen invloed in Europa, maar wel de reputatie van stoorzender. Dat wekt irritatie, en Nederland hoeft dan niet op steun te rekenen van andere landen op dossiers die voor ons van belang zijn.

Er staan een aantal belangrijke zaken op de EU agenda voor de komende maanden en jaren, waar een PVV-VVD alliantie vermoedelijk zal botsen met veel andere lidstaten. Het risico is aanzienlijk dat een PVV-VVD regering de besluitvorming in Europa verlamt en vooruitgang op belangrijke zaken blokkeert. Of het nu gaat om meer bevoegdheden voor de Commissie in het kader van het Stabiliteitspact, om de nationale bijdrage aan de EU, verdere politie- en justitie samenwerking, en het Europees Buitenlands beleid.

Een PVV-VVD coalitie zal ook de stabiliteit van de Eurozone ondermijnen. De financiële markten testen momenteel de besluitvaardigheid van Europa. De Eurozone staat op een kruispunt. Verder met dezelfde structuren is geen optie meer. Zoveel is duidelijk geworden uit de Eurozone-crisis, dat een muntunie niet zonder politieke unie kan.

Daarom vormt zich nu een consensus over vergaande bevoegdheden voor de Europese Commissie om de nationale begrotingen door te lichten, de boeken te controleren en sancties op te leggen. Het valt te verwachten dat een PVV-VVD regering daar een stokje voor gaat steken. Dat zal het vertrouwen van de financiële markten in de Euro een ernstige klap toebrengen, en daarmee komt de stabiliteit van onze gezamenlijke munt in gevaar.

De VVD zou zich ook goed moeten beraden op haar inbedding in de Europese liberale familie. De Liberale ALDE fractie in het Europees Parlement, waar zowel D66 als VVD deel van uitmaken is uitgesproken pro-Europees en wordt aangevoerd door de aarts-Europeaan Guy Verhofstadt. De ALDE fractie vindt, net als D66, dat Europa op tal van terreinen sterkere bevoegdheden moet krijgen.

ALDE is ook koploper op thema’s als burgerrechten, privacy, gelijke behandeling, en een menswaardig en effectief asiel- en immigratiebeleid. Dat verhoudt zich slecht met de agenda van de PVV en het conservatieve, Eurosceptische deel van de VVD.

Het is de vraag welke kant de VVD Europarlementariërs zullen kiezen als de standpunten van ALDE en van een PVV-VVD coalitie botsen, en of de VVD systematisch en vergaand wil afwijken van de fractie waar ze deel van uitmaakt.

Kortom, de keuze van coalitiepartner heeft niet alleen gevolgen voor intern beleid in Nederland, maar ook voor de positie van Nederland in Europa, en voor de toekomst van Europa.

Ik raad de aanstaand premier van Nederland dringend aan deze elementen mee te nemen in zijn overwegingen.

Tags: D66, europa, Eurozone, Mark Rutte, PVV, Sophie in ’t Veld, stabiliteitspact, VVD
Gepost door Sophie in ’t Veld | No Comments »