Posts Tagged ‘euro’

Spreken, zwijgen en andere edelmetalen (English version below)

Dinsdag, 7 februari , 2012

Het is een beetje als de dokter die zegt: “je voelt er helemaal niets van”. Dan weet je al dat het verrekte pijn gaat doen.

Woorden ter geruststelling kunnen onbedoeld juist heel alarmerend werken. In een crisissituatie, zoals nu in de eurozone, is het dan ook verstandiger op cruciale momenten geen onnodige onrust en onzekerheid te veroorzaken.

De woorden van Eurocommissaris Kroes in de Volkskrant leidden vandaag dan ook tot veel reuring. Juist op het moment dat de onderhandelingen met Griekenland het moeilijkste punt hebben bereikt, komen er verschillende geluiden vanuit de Europese Commissie. Commissievoorzitter Barroso en verantwoordelijk Begrotingscommissaris Rehn verklaarden meteen dat er helemaal geen sprake is van een Grieks vertrek uit de eurozone. Minister-president Rutte viel Kroes echter bij, hoewel ook hij nog eens herhaalde dat het doel is om Griekenland binnenboord te houden.

Neelie Kroes is een overtuigd Europeaan, die persoonlijk al jaren fier en onvermoeibaar de Europese zaak bepleit. Het is dus niet aannemelijk dat ze daadwerkelijk speculeert op een Griekse exit uit de eurozone. Degenen die zich na lezing van haar woorden al verkneukelden, juichen te vroeg.

En dat is maar goed ook. Want een Grieks vertrek bagatelliseren is een riskant spel. Allereerst is het nog maar zeer de vraag of de financieel-economische gevolgen zo beperkt blijven als premier Rutte beweert. Het is de vraag of er dan ook andere landen uit de eurozone gaan vallen. En hoe serieus zal de wereld de euro nog nemen als reservemunt, als Europa er niet in slaagt de eigen landen binnenboord te houden?

Daarnaast gaan Rutte en Kroes volstrekt voorbij aan de bredere politieke impact. Als Griekenland uit de euro valt, tekent dat het failliet van de methode waarmee Europa in zestig jaar is opgebouwd tot het meest stabiele en welvarende continent ter wereld. Met de Europese soft power, overreden en overtuigen met vreedzame middelen en zachte dwang, zijn uit de economische en maatschappelijke puinhopen na twee wereldoorlogen en decennia van dictatuur in Oost- en Zuid-Europa, welvaart, vrede en een ongekende mate van vrijheid voortgekomen. Europa werd níet een succes doordat we alleen de allersterkste economieën en democratische staten lid lieten worden, maar juist door samenwerking en onderlinge verwevenheid. Precies zoals de founding fathers het bedoeld hadden. Als daar één land uitvalt, is de methode van Europese integratie uitgewerkt.

Het speculeren op een uitstap van Griekenland uit de eurozone heeft meer te maken met het kiezerspubliek in landen als Nederland, Duitsland of Finland dan met de daadwerkelijke problemen in Griekenland. In plaats van “geen man overboord”, de woorden van Kroes, zou ik liever zeggen: “Alle hens aan dek!”

Speaking, Silence and other noble metals

It is like the doctor telling you “this won’t hurt a bit”. Then you know you will be in serious pain.

Words meant to be reassuring, could have an unintentional alarming effect. In times of crisis, like the current crisis in the eurozone, it is advisable to avoid creating unnecessary turbulence and uncertainty at crucial moments.

The words of EU Commissioner Kroes in today’s Dutch newspaper De Volkskrant did not fail to cause a big stir. Just when negotiations inGreece were coming to a crunch point, contradictory statements are made from within the European Commission. Commission President Barroso and responsible Budget Commissioner Rehn rushed to declare that a Greek eurozone exit is out of the question. Dutch Prime Minister Rutte however, backed Kroes, although he too reiterated the explicit aim of keepingGreece in the eurozone.

Neelie Kroes is a convinced European, who for years has been making the case forEurope, proudly and tirelessly, from a deep personal commitment. It is not very likely that she is really speculating on a Greek eurozone exit. Those opponents of the common currency who took hope from Kroes’ words, cheered too soon.

Fortunately. Because downplaying a Greek eurozone exit is a risky game. First of all it remains to be seen if the financial and economic impact will be as limited as Prime Minister Rutte claims. It is an open question of other countries were to follow. And how much credibility will the Euro still have as a reserve currency, ifEuropefails to keep countries on board.

Furthermore, Rutte and Kroes completely ignore the wider political impact. If Greece were to leave the eurozone, that would mark the bankruptcy of the method that enabled us over the past 60 years to turn Europe into the most stable and prosperous continent in the world. Using soft power, persuasion and convincing with peaceful means and gentle pressure, from the social and economic ruins after two world wars and decades of totalitarian regimes in Southern and Eastern Europe, we created unparalleled prosperity, peace and freedom.Europewas not a success story because we only invited the strongest economies and democratic nations to join, but because of cooperation and interconnectedness. Exactly what the Founding Fathers had in mind. If one country is taken out, that means the method of European integration no longer works.

Speculating about a Greek eurozone exit has more to do with the mood of the electorate in countries like theNetherlands,GermanyorFinland, than with the reality on the ground inGreece. Instead of “no man overboard”, I would say: “all hands on deck!”

Een half ei is geen ei

Zondag, 27 november , 2011

Proto-PVV’er Frits Bolkestein schaarde zich gister in de rij van wensdenkers van het opbreken van de euro in een ‘neuro’ en een ‘zeuro’. Veel Nederlanders en Duitsers klinkt dit aantrekkelijk in de oren. “Good riddance”, denken ze: “zonder die luie, frauderende zuiderlingen zijn we beter af. Fijn onder elkaar: ijverige, zuinige, eerlijke, betrouwbare noorderlingen” (die nijvere noorderlingen zijn ook niet bepaald unaniem voorstander van begrotingsdiscipline, maar dat wordt voor het gemak over het hoofd gezien).

Het idee dat we met de ‘neuro’ beter af zijn, is vooral gebaseerd op licht xenofobe karikaturen, niet op feiten en verstand. Wat Bolkestein en anderen over het hoofd zien, is dat de euro niet een simpel ruilmiddel is tussen Europese landen die onderling handel drijven. De euro is ook een wereldmunt. De euro is een onmisbare pijler onder de Europese interne markt als economisch blok in de wereld. Daar kan je niet zomaar zonder gevolgen een stukje afsnijden. We krijgen geen ‘neuro’ maar een ‘duuro’ (of ‘Teuro’, zoals de Duitsers zeggen).

Zelfs als alleen het kleine Griekenland uit de eurozone wordt gezet, is de euro niet meer dezelfde munt als voorheen. De kracht van de euro ligt niet alleen in de financieel-economische statistiekjes van elk afzonderlijk land, maar ook en vooral in de politieke geloofwaardigheid van het bestuur van de eurozone. Als Europa er niet in slaagt Griekenland aan boord te houden, zegt dat heel veel over de politieke zwakte van Europa. En wie gelooft er nu in een munt met een zwak economisch bestuur, waar landen zomaar in- en uit kunnen stappen? De VS zitten minstens net zo diep in de economische misère als Europa, misschien nog wel dieper. Maar niemand twijfelt aan de eenheid van de dollarzone. Het is ondenkbaar dat een van de Amerikaanse staten bij economisch kwakkelen uit de dollar zou worden gezet.

Bolkestein stelt terecht vast dat bij de start van de euro een weeffout is gemaakt. In plaats van de zaak nu uiteen te rafelen, moeten we een nieuw stramien opzetten en de weeffout herstellen. De eurozone moet snel een krachtig bestuur met bevoegdheden krijgen en het vertrouwen van de wereld in de euro herstellen.

Minister De Jager, weersta het gezang der Sirenen

Woensdag, 22 juni , 2011

Homerus beschrijft de list van Odysseus tegen de sirenen, die met hun wonderschone gezang de schepen dicht naar hun rotseilandjes lokken, zodat ze te pletter slaan. Odysseus beveelt zijn mannen hem aan de mast vast te binden, zodat hij naar het gezang kan luisteren, maar toch de juiste koers kan varen, zonder op de klippen te lopen.

Het lijkt me een goede tip voor minister De Jager. Onze minister van Financiën begrijpt heel goed dat wat Europa op dit moment nodig heeft, is eendracht, daadkracht en politieke wil. De situatie in Griekenland is zeer wel oplosbaar, maar geen enkele oplossing zal slagen zonder de nodige politieke wil en politieke moed. Minister De Jager realiseert zich terdege dat het redden van de eurozone impopulaire maatregelen zal vergen. Hij weet dat de eurozone stuurloos in gevaarlijke wateren is beland, en elk moment op de klippen kan lopen.

Maar de roeiers luisteren vooral naar de stem van de sirenen in hun thuisland. Zo is De Jager gebonden aan de stem van de Tweede Kamer, die hem opdroeg de “moeilijkste minister van Financiën in Europa” te spelen. De Jager kwijt zich braaf van zijn taak, maar met een gepijnigd gezicht. Hij weet dat de opdracht van de Kamer hem dwingt een spaak in het wiel te steken van de reddingsoperatie. Enerzijds willen eurosceptische partijen als de PVV niets liever dan de euro zien stranden. Anderzijds willen enkele oppositiepartijen als de PvdA vooral het Kabinet laten struikelen door de schoenveters aan die van de eurosceptische gedoogpartner te binden. Plasterk neemt voor lief dat daarmee de eurozone op het spel wordt gezet.

De minister zou zich moeten wapenen tegen deze stemmen. Hij moet uiteraard naar de volksvertegenwoordiging (Griekse uitvinding overigens) luisteren, maar hij moet zich niet in gijzeling laten houden. De toekomst van de eurozone moet nu zwaarder wegen dan de partijpolitieke spelletjes in Den Haag. De Jager moet de rug recht houden, en glashelder maken aan de Kamer wat er nodig is om de eurozone te redden. Net zoals Papandreou gisteravond laat van het Griekse Parlement een mandaat voor hervormingen heeft gekregen, moet de Tweede Kamer minister De Jager een mandaat geven om te doen wat nodig is in het algemeen belang.

Alle partijen in de Kamer moeten verantwoordelijkheid tonen voor de eurozone, en de minister voldoende handelingsruimte geven. Met het vertrouwen van de Kamer kan De Jager net als de Griekse held Odysseus tussen de klippen doorzeilen en het schip veilig in de haven brengen.

Pensioenen in een notedop

Dinsdag, 8 maart , 2011

Ondanks een verregaande integratie van markt en munt, bleven de Lidstaten grotendeels autonoom op economisch en fiscaal gebied. Binnen de Europese Unie opereerden de 27 Lidstaten langs elkaar heen, en voerden elk afzonderlijk hun eigen beleid. Af en toe kwamen de regeringsleiders bijeen, spraken plechtige woorden over verregaande economische afstemming onder mooie titels als “Lissabon Strategie” of “EU2020″, om vervolgens elk huiswaarts te keren en onbekommerd door te gaan met business as usual.

Dit ging jarenlang goed, zolang de 27 notendopjes in economisch zonnige tijden op de kalme baren dobberden, elk notendopje met zijn eigen kapitein, autonoom en tevreden.

Losse notendopjes niet bestand tegen economische storm
Maar sinds de storm opstak, en we achtereenvolgens een financiële crisis, een economische crisis en een eurozone crisis te verstouwen kregen, blijkt dat de losse notendopjes niet erg zeewaardig zijn, en begint het besef door te dringen dat een gezamenlijke oceaanstomer veel meer bescherming biedt tegen de storm. Die oceaanstomer gaat dan wel één koers varen, en de notendopjes kunnen niet meer naar believen alle kanten op.

Bindende afspraken over gezonde pensioenstelsels
Dit betekent niet dat er een centrale planeconomie komt of dat Brussel over de details van onze pensioenen en sociale zekerheid gaat. Het gaat om het vaststellen van gemeenschappelijke doelen, en die dan daadwerkelijk naleven. Dat is niets nieuws: in het Stabiliteitspact staat allang dat landen niet alleen het begrotingstekort en de staatsschuld binnen de perken moeten houden, maar ook dat de pensioenstelsels “houdbaar” moeten worden gemaakt, zodat ze geen tijdbom gaan vormen onder onze gezamenlijke euro. Het systeem van niet-verplichtende afspraken, zonder mechanismen om naleving af te dwingen, werkt echter niet. Als landen de afspraken over pensioenhervorming aan hun laars lappen, is er in het oude systeem weinig dat Europa kan doen.

Garantie voor stabiele euro
Daarom is het essentieel dat er bindende afspraken komen over gezonde pensioenstelsels, die (desnoods met sancties) afgedwongen kunnen worden. Dat is geen “ongewenste Brusselse inmenging”, dat is de garantie voor een stabiele euro en de veiligheid van onze pensioenen.

Versterk het Stabiliteits- en Groeipact!

Maandag, 25 januari , 2010
De gemeenschappelijke munt heeft extra bescherming geboden aan de Europese burgers in tijden van economische crisis, maar de crisis heeft tegelijkertijd de zwakke plekken bloot gelegd. Maar nu de economie prille tekenen van herstel begint te tonen, ebt de urgentie voor hervormingen een beetje weg. Ten onrechte. Het Stabiliteitspact, het regulerend instrument van de Eurozone,  zou juist meer bindend moeten worden gemaakt, en in het uiterste geval moet kunnen worden ingegrepen in nationale Lidstaten. Het huidige sanctie-instrument van boetes is tamelijk onzinnig, voor landen die toch al financieel in de problemen zitten. 

Het Stabiliteitspact heeft onmiskenbaar in de afgelopen tien jaar een disciplinerende werking gehad op de Lidstaten.  Maar als het puntje bij het paaltje komt is het nauwelijks afdwingbaar. Die vrijblijvendheid is door de Lidstaten bewust zo ingevoerd. Lidstaten willen vooral de andere Lidstaten disciplineren en controleren, maar ze dulden zelf geen bemoeienis van Brussel. In goede tijden hoeft dat niet problematisch te zijn, maar niet-naleving in slechte tijden ondermijnt het vertrouwen in onze gemeenschappelijke munt.

Enkele jaren geleden is het Stabiliteitspact versoepeld, onder druk van Lidstaten en vooral van linkse partijen, die het Stabiliteitspact een keurslijf vinden. Tegelijkertijd werd afgesproken dat Lidstaten in goede tijden buffers zouden opbouwen, en dat de pensioenstelsels vergrijzingsbestendig zouden worden gemaakt. Maar die afspraken werden in economisch goede tijden snel vergeten.
De situatie in Griekenland geeft vooral in Duitsland (de paymasters van Europa) aanleiding tot discussies over het al dan niet bijspringen in geval een land failliet gaat. Het is niet helemaal ondenkbaar dat zo’n situatie zich voordoet, en in dat geval moet redding niet worden overgelaten aan het IMF, maar moet Europa zelf bijspringen. Daar tegenover moeten natuurlijk strakkere regels komen, en meer bevoegdheden voor Europees ingrijpen.

In de komende tijd moeten er strakkere regels en meer controlemogelijkheden komen voor de statistische gegevens die door de Lidstaten worden aangeleverd. In uiterste gevallen moet een Lidstaat verplicht kunnen worden de begroting aan te passen als de regels over tekorten en schulden ernstig en systematisch worden geschonden. Een soort curatele-regeling, om handhaving van de normen af te kunnen dwingen.

Meer Europese bevoegdheden is geen populair thema. Maar voor een stabiele en betrouwbare Euro, onze gemeenschappelijke munt, een noodzakelijke discussie!