Volgens Orbán is de kritiek op zijn regering partijpolitiek geïnspireerd, en berust die vooral op onjuiste berichten in de media. In het Europees Parlement kan Viktor Orbán rekenen op volledige steun van zijn politieke familie, de fractie van de Europese Volkspartij (EVP).

De EVP, waar ook het Nederlandse CDA toe behoort, zit in vrijwel alle lidstaten in de regering. EU-toppen zijn dan ook bijna partijbijeenkomsten. Als een regering van een van de lidstaten onder vuur ligt, is het dus vrijwel altijd een EVP-regering. En vrijwel zonder uitzondering schiet de EVP-fractie in het Europees Parlement in de reflex hun partijvrienden te steunen, vandaag Orbán, vorig jaar de Italiaanse premier Berlusconi. Nu is loyaliteit een mooie zaak, maar er zijn grenzen. En de EVP, inclusief het CDA, overschrijdt nu de grenzen.

Orbán mag de kritiek op zijn regering afdoen als een linkse samenzwering, feit is dat alle punten grondig zijn onderbouwd door onpartijdige en prominente instanties, waaronder de OESO en de Venice Commission (juridische experts van de Raad van Europa). Ook heeft de Europese Commissie, na eerdere interventies bij de nieuwe Hongaarse mediawet, Orbán gesommeerd de Grondwet en enkele andere maatregelen ingrijpend aan te passen. De risico’s en overtredingen zijn uitvoerig gedocumenteerd. Maar Viktors Vrienden, ook het CDA, houden vol dat de kritiek uit de lucht is gegrepen of verder onderzocht moet worden. De EVP trivialiseert op schandelijke wijze de ontwikkelingen in Hongarije, en weigert te erkennen dat er in één van de EU-lidstaten een risico is op ernstige en systematische schending van de gezamenlijke democratische waarden en de rechtsstaat. Door de hardnekkige kop-in-het-zand-politiek van de EVP ontstaat er in het hart van de Europese Unie een autoritair regime.

Vandaag zullen we zien of de aangekondigde “Ruk naar Links” van het CDA – een dringend advies van het Strategisch Beraad van de christen-democraten – ook betekent dat het CDA weer pal gaat staan voor de rechtsstaat, de democratie en de grondrechten. Laten we hopen dat Viktors Vrienden tijdig tot inkeer komen, en principes boven partijvrienden stellen.

Vorig jaar zorgde de nieuwe mediawet al voor grote ophef, en de centrum-linkse partijen in het Europees Parlement riepen de EU Commissie op om in te grijpen (alleen de Christen Democratische fractie stelde zich vierkant achter partijgenoot Orbán). Eurocommissaris Reding voor de Grondrechten liet zich niet zien, en uiteindelijk zorgde interventie van Commissaris Kroes nog voor een marginale verbetering.

Sindsdien zijn met nieuwe wetten en de nieuwe Grondwet de onafhankelijkheid van de centrale bank en het constitutioneel hof ingeperkt, is abortus volledig illegaal geworden, schrijft de Grondwet voor dat een huwelijk uitsluitend tussen man en vrouw is, verwijst de Grondwet naar Christelijke beginselen terwijl de nieuwe godsdienstwet met één pennenstreek niet alleen de erkenning van honderden religieuze en levensbeschouwelijke organisaties schrapt, maar ook hun bezittingen confisqueert.

Er zijn sterke parallellen met de eurozone. Zoals Griekenland de begrotingsregels kon overtreden, zo kan Hongarije de grondrechten en de rechtsstaat schenden. In beide gevallen gaat het om Europese regels en afspraken die niet worden nageleefd, maar waar de andere Lidstaten liever wegkijken dan dat ze ingrijpen door de EU moeten dulden. Zoals Griekenland de noodzaak van meer Europa in de eurozone aantoonde, zo legt Hongarije de noodzaak voor een sterker Europa bloot op het gebied van de grondrechten.

Maar voor het voortbestaan van de Europese Unie is het cruciaal dat de grondrechten net zo hard zijn als de gemeenschappelijke munt. Voor een volwaardige politieke unie moet niet alleen het Stabiliteitspact keihard worden nageleefd, maar ook het EU Handvest van de Grondrechten.

De EU Commissaris van de Grondrechten en het EU Agentschap voor de Grondrechten moeten echte Grondrechtenwaakhonden worden, in plaats van de huidige schoothondjes. Landen moeten niet alleen bij EU toetreding voldoen aan de criteria van een vitale democratie en rechtsstaat, maar ook als ze eenmaal EU lid zijn. Het EU Verdrag voorziet in schorsing van een Lidstaat die niet meer aan de criteria voldoet, maar de andere Lidstaten zullen uit eigenbelang nooit instemmen met het inzetten van zo’n zwaar wapen.

Want vandaag maken we ons zorgen om Hongarije, maar overal in Europa steekt een gure, autoritaire wind op. In vrijwel alle EU lidstaten worden in meer of mindere mate de grondrechten geschonden, de burgervrijheden ingeperkt en de rechtsstaat ondermijnd. De Nederlandse en Britse regering zagen intussen ijverig aan de stoelpoten van het bastion van de mensenrechten en democratie, het Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg.

Europa wordt op de proef gesteld. Hongarije is de testcase voor Europa als gemeenschap van waarden. Nu moet Europa tonen dat ze pal staat voor de democratie, de rechtsstaat en de grondrechten.

Vandaag overleed Vaclav Havel. In 2009 sprak hij het Europees Parlement toe, bij de 20e verjaardag van de val van De Muur. “Europe is the homeland of our homelands”, zei Havel. Zo’n onomwonden liefdesverklaring voor Europa hoor je niet vaak.

De emotie bij onze nationale identiteit lijkt vanzelfsprekend, maar ons Europees gevoel moeten we steeds weer bevestigen, toelichten of verdedigen.

Sommige mensen zijn nog wel bereid tot de feitelijke constatering dat ze Europeaan zijn, als inwoner van dit continent. Maar trots op de Europese identiteit, of het Europees burgerschap, is niet aan de orde.

Maar wie de Europese identiteit zo nadrukkelijk afwijst, mist veel. De Europese identiteit is een verrijking, een spannende extra dimensie. Ik voel me onderdeel van de Europese veelzijdigheid. Ik ben trots op wat wij, Europeanen tot stand hebben gebracht. Ik voel me verbonden met andere Europeanen, door ons gezamenlijk verleden, maar vooral door een gezamenlijke toekomst.

En ja, ik voel me ook verbonden met de instellingen van de Europese Unie. U zult misschien fronsen: hoe kan iemand zich verbonden voelen met logge, ondoorzichtige, bureaucratische kolossen? Begrijpelijke reactie. En ik ken als geen ander de dagelijkse frustratie van de traag malende molens van de macht, en ook ik zie de moeizame ontwikkeling van gesloten diplomatiek bolwerk tot politieke arena. Maar diezelfde instellingen staan ook voor vrede, vrijheid, democratie. Diezelfde instellingen staan garant voor de kwaliteit van mijn bestaan. Die bureaucratische instellingen zorgen dat 500 miljoen mensen op een vreedzame manier samen een heel continent kunnen besturen.

Hoogdravend? Misschien. Maar het overlijden van Havel herinnert weer even welke prijs er is betaald voor de vrede en vrijheid in Europa. Dat roept bij mij geen gevoel van afweer op, maar de behoefte dat te koesteren.

Europa is me dierbaar.

Dit voorbeeld toont glashelder aan dat Europa een veel krachtiger instrument nodig heeft voor de openbaarheid van bestuur. De overheid houdt de laatste jaren steeds meer de handel en wandel van burgers in de gaten, op een schaal die Big Brother tot amateur degradeert. Maar terwijl de burger 24/7 overal kan worden bespied, wordt de overheid zelf steeds ondoorzichtiger. Het is voor een gewone burger bijna ondoenlijk inzicht te krijgen in het handelen van de overheid.

Dat is kwalijk. Openbaarheid van bestuur is een van de belangrijkste instrumenten waarmee burgers hun overheid kunnen controleren en ter verantwoording kunnen roepen, het is een essentieel onderdeel van een democratie. Openbaarheid van bestuur moet zijn gebaseerd op het principe: alles is openbaar, tenzij.

Niet geheel verrassend proberen overheden daar onderuit te komen, zodat ze ongestoord door lastige burgers, media en volksvertegenwoordigers hun gang kunnen gaan. Geheel in die geest probeerde minister Donner in Nederland de Wet Openbaarheid Bestuur (Wob) te beperken, en ook in Europa streven lidstaten en Commissie naar drastische inperking van de Europese wet openbaarheid bestuur (in Nederland liefkozend de ‘Eurowob’ genoemd).

Dit soort pogingen zijn overigens des te onnozeler in tijden van internet. Al is de minister nog zo snel, WikiLeaks achterhaalt hem wel.

Het Europees Parlement wil juist meer openheid, en blokkeert een wijziging van de Eurowob als die leidt tot minder transparantie in plaats van meer. Juist in deze fase is openbaarheid van bestuur meer dan ooit een voorwaarde voor vertrouwen en betrokkenheid van burgers, en daarmee voor het succes van Europese integratie.

De Europese Unie gaat door een diepe politieke crisis. Maar als de voortekenen niet liegen, gaat Europa een grote sprong maken van een samenwerkingsverband tussen hoofdsteden naar een daadwerkelijk politieke unie waar de burgers het voor het zeggen krijgen. Er moeten méér bevoegdheden naar Brussel. Dat is nodig. Maar dan ook méér macht naar burgers om de Europese overheid te controleren en ter verantwoording te roepen. Een sterke Eurowob dus.

Angela en Nicolas werken hard aan een nieuw EU-Verdrag, waarmee ze denken dat Europa de toekomst aankan. Verdragswijzigingen waarmee de vrijblijvendheid van het Stabiliteitspact wordt omgezet in afdwingbare afspraken, zijn een belangrijke en noodzakelijke stap vooruit. Maar het is bij lange na niet genoeg.

De Europese Unie moest al jaren geleden ingrijpend worden hervormd. Maar de opeenvolgende pogingen daartoe – in 2000 Nice, in 2005 de Grondwet, in 2009 Lissabon – ademden geen sfeer van visie en vooruitgang, maar juist van gloeiende remmen. Met het enthousiasme van een kalkoen die de kerstdis moet bereiden, werkten de nationale regeringsleiders aan de overdracht van bevoegdheden aan Europa. Niet de vraag was leidend wat Europa nodig heeft om haar taken goed te vervullen, maar de vraag hoe zoveel mogelijk (schijn)macht bij de nationale politici kon blijven. De huidige crisis legt genadeloos bloot dat Europa niet te machtig werd, maar juist zwak en onmachtig op het moment dat het erop aan komt. De mythische superstaat blijkt in werkelijkheid een politieke dwerg.

Het resultaat van 15 jaar blokkeren van Europese integratie: de grootste financieel-economische crisis sinds een eeuw. Een zwak en verlamd Europa op de rand van de afgrond. En de touwtjes uit handen gegeven – niet aan Brussel, maar aan het IMF in Washington. Met dank aan de eurosceptici.

In het belang van de Nederlandse burgers moet premier Rutte de barricaden op voor een krachtige politieke unie. De schuldencrisis is niet het probleem, maar een symptoom. Met uitsluitend technische aanpassingen gericht op meer begrotingsdiscipline bestrijden we wel de symptomen, maar niet de kern van het probleem: de onwerkbaarheid van een supranationaal systeem waarin ieder land zijn eigen veto heeft.

De CDU van Merkel nam vorige maand op haar partijcongres een onomwonden federale visie op Europa aan. Een door de bevolking gekozen president van de Europese Commissie en een parlementair tweekamerstelsel: het Europees Parlement namens de burgers, de Raad namens de lidstaten.

Dat is uitstekend. Maar voor een echte Europese democratie moeten we nog net een stapje verder. Verlammende veto’s moeten worden afgeschaft. De Europese Commissie moet kleiner en bij de Europese verkiezingen rechtstreeks door de burger worden gekozen. Naast de eurocommissaris met de nieuwe portefeuille voor toezicht op de nationale begrotingen, moet de eurocommissaris voor Buitenlandse Zaken volwaardige bevoegdheden krijgen. Het Europees Parlement moet individuele commissarissen ter verantwoording kunnen roepen en desnoods naar huis kunnen sturen. Het Europese Handvest van de Grondrechten moet net zo hard en afdwingbaar worden als het nieuwe Stabiliteitspact. Er moet adequate democratische controle komen op het nieuwe Europese Stabiliteits Mechanisme. En tenslotte moet de herziening van de Europese wet openbaarheid bestuur leiden tot daadwerkelijke transparantie. Checks and balances zijn onmisbaar voor een vitale democratie.

Na de mislukte hervormingspogingen van Nice, de Grondwet en Lissabon biedt deze crisis ons een herkansing. Laten we dit keer slagen!

Het idee dat we met de ‘neuro’ beter af zijn, is vooral gebaseerd op licht xenofobe karikaturen, niet op feiten en verstand. Wat Bolkestein en anderen over het hoofd zien, is dat de euro niet een simpel ruilmiddel is tussen Europese landen die onderling handel drijven. De euro is ook een wereldmunt. De euro is een onmisbare pijler onder de Europese interne markt als economisch blok in de wereld. Daar kan je niet zomaar zonder gevolgen een stukje afsnijden. We krijgen geen ‘neuro’ maar een ‘duuro’ (of ‘Teuro’, zoals de Duitsers zeggen).

Zelfs als alleen het kleine Griekenland uit de eurozone wordt gezet, is de euro niet meer dezelfde munt als voorheen. De kracht van de euro ligt niet alleen in de financieel-economische statistiekjes van elk afzonderlijk land, maar ook en vooral in de politieke geloofwaardigheid van het bestuur van de eurozone. Als Europa er niet in slaagt Griekenland aan boord te houden, zegt dat heel veel over de politieke zwakte van Europa. En wie gelooft er nu in een munt met een zwak economisch bestuur, waar landen zomaar in- en uit kunnen stappen? De VS zitten minstens net zo diep in de economische misère als Europa, misschien nog wel dieper. Maar niemand twijfelt aan de eenheid van de dollarzone. Het is ondenkbaar dat een van de Amerikaanse staten bij economisch kwakkelen uit de dollar zou worden gezet.

Bolkestein stelt terecht vast dat bij de start van de euro een weeffout is gemaakt. In plaats van de zaak nu uiteen te rafelen, moeten we een nieuw stramien opzetten en de weeffout herstellen. De eurozone moet snel een krachtig bestuur met bevoegdheden krijgen en het vertrouwen van de wereld in de euro herstellen.

Europa verkeert in een diepe crisis. Een financiële, economische, maar vooral een politieke crisis van ongekende omvang. Terwijl de paniek toeneemt, het vertrouwen in Europa daalt en investeerders weglopen, is de politieke besluitvorming volstrekt vastgelopen. Politici zijn verlamd, verdoofd en niet meer in staat in beweging te komen. Ze draaien rondjes om elkaar en om de hete brij, en verliezen zich in schijngevechten over irrelevante details.

De wereld verandert ingrijpend. De technologische vooruitgang brengt een maatschappelijke omwenteling teweeg. Tegelijkertijd vinden er tektonische verschuivingen plaats in de geopolitieke verhoudingen. De hegemonie van Europa en de Verenigde Staten is niet meer vanzelfsprekend. Europa vormt een steeds kleiner deel van de wereldbevolking. De wereld zoals wij haar kenden, is er niet meer en komt ook niet meer terug.

Om onze verworvenheden – welvaart, vrijheid, veiligheid – ook voor de toekomst veilig te stellen, hebben we een sterk, verenigd Europa nodig. Alleen een sterk Europa biedt ons kansen en bescherming in de nieuwe wereld van de 21e eeuw. Een losse samenwerking tussen lidstaten schiet tekort. Alleen een Europa van burgers, aaneengesmeed in een politieke unie, gebaseerd op een gezamenlijke toekomst en gezamenlijke waarden,kanfunctioneren in een globaliserende wereld. Alleen een verenigd Europakande concurrentie aan met de nieuwe grootmachten. Alleen een verenigd Europa kan onze sociale, democratische en ecologische waarden beschermen en uitdragen in de wereld.

Maar een politieke unie kan niet functioneren zonder democratische structuren of democratische legitimiteit. De huidige bestuursstructuur kan die legitimiteit niet bieden. Alleen een federaal Europa, waar burgers rechtstreeks zeggenschap hebben en besluiten transparant zijn, biedt uitzicht op die legitimiteit.

In het huidige klimaat is dit geen makkelijke boodschap, maar wel een noodzakelijke. Juist daarom wil ik alle politici oproepen zich te scharen achter het gemeenschappelijk doel voor een sterk, democratisch Europa. Ik pleit voor een Alliantie voor Europa, waarin politici van alle gezindten zich verenigen, samen met alle anderen die zich sterk willen maken voor Europa.

Europa heeft ons nodig. Nu.

———————-

An Alliance for Europe

Europe is heading for disintegration unless we start moving now and direct all our efforts towards a strong, democratic Europe that is able to act. For that purpose, we need to set aside our party political interests and join forces in an Alliance for Europe.

Europeis in a deep crisis. A financial, economic, but most of all political crisis of an unprecedented scale. While panic is growing, trust in Europe is declining, and investors are turning their backs onEurope, political decision making has ground to a halt. Politicians are paralyzed, dazed, unable to move. They are going around in circles, focusing on each other, shunning the difficult issues while they are losing themselves in diversions and irrelevant details.

The world is changing fundamentally. Technological progress brings about revolutionary societal change. At the same time we witness tectonic movements in geopolitical relations. The hegemony of Europe and theUnited Statesis no longer a given. The share ofEuropein the world population is shrinking and ageing. The world as we knew it has gone, for good.

In order to safeguard what we have achieved – prosperity, freedom, security – for the future, we need a strong, unitedEurope. Only a strongEuropeoffers us opportunities and protection in this new 21st century world. Mere cooperation between states will not do any longer. Only aEuropeof citizens, forged together into a political union, on the basis of a shared future and shared values, can work in this globalised world. Only a unitedEuropecan compete with the big world powers. Only a unitedEuropecan protect and promote our social, democratic and environmental values in the world.

But a political union cannot function without democratic structures or legitimacy. The current governance structures of the EU do not allow for such legitimacy. Only a federalEurope, in which citizens have a direct say, and in which decision making is transparent, offers the prospect of democratic legitimacy.

In the current political climate this is not an easy message. But it is an urgent one. For that reason I would appeal to politicians to all rally behind the common goal of a strong, democraticEurope. I call for anAlliancefor Europe, where politicians of any party affiliation can unite, together with all others who want to stand up forEurope.

Europeneeds us. Now.

Maar de laatste tijd hebben de borreltafelkarikaturen hun weg gevonden naar de serieuze politiek. Tegen de achtergrond van de economische crisis heeft de notie van de zuinige, vlijtige noorderlingen en luie, spilzieke zuiderlingen zo algemeen post gevat, dat ze door vrijwel niemand meer in twijfel wordt getrokken. De huidige stand van de economie van de noordelijke landen wordt gezien als bewijs van ons morele gelijk.

Maar karikaturen en mythes over volksaard, hoe grappig soms ook, zijn volslagen onzin. Collectieve tradities en gewoontes bestaan, maar ze zijn niet eenvormig, niet statisch en zeggen helemaal niets over individuen in een groep. Er zijn vlijtige knoflooketers en luie kaaskoppen. Sommige vrouwen komen van Mars en mannen van Venus. Niet alle meisjes met rode haren kunnen goed zoenen en veel schoonmoeders zijn lieverds. Er zijn strenge katholieken en losbollige protestanten. Er zijn cultuurminnende, intellectuele plattelandsbewoners en grove, boerse stedelingen. SP’ers in pak en VVD’ers in zelfgebreide trui.

De meeste van de huidige natiestaten bestonden voor de 19e eeuw niet en de veronderstelde aangeboren nationale karaktertrekken dus ook niet. Veel van de huidige Europese natiestaten zijn een amalgaam van regionale culturen, waar de nationale identiteit er – meestal letterlijk – met kracht en geweld is ingestampt. De eurosceptici die zo overtuigd zijn van een homogene nationale identiteit, ontkennen dus de regionale eigenheid van bijvoorbeeld Friesland, Limburg of de Randstad.

Prinses Maxima ontketende een storm met haar opmerking dat ‘De’ Nederlander niet bestaat. Het is merkwaardig dat een volk dat zo hecht aan individuele eigenheid, en waar de laatste paar decennia zoveel is geïnvesteerd in het herleven van streektalen en -culturen, zich nu plotseling als eenheidsworst presenteert. Vergeten is de tijd van de eenwording van de vroegere provinciën tot onze huidige natiestaat, met felle onderlinge tegenstellingen. Het rijke Holland was zo’n beetje als Duitsland nu: wie betaalt, bepaalt. Zouden de spelmasters van het tv-programma Ik houd van Holland zich bewust zijn van het gegeven dat Nederland meestal wordt aangeduid met de naam van de machtigste en overheersende provincie: Holland?

Grappig genoeg lijkt de noord/zuid-tegenstelling niet alleen te lopen tússen landen in Europa, langs de protestant-katholieke breuklijn, maar ook binnen landen. Zo kijken de nijvere Catalanen neer op andere Spanjaarden, de Vlamingen op de Walen, vinden Pruisische noord-Duitsers de Beieren eigenlijk halve Italianen, terwijl de Lombarden zich meer verwant voelen met hun Teutoonse noorderburen dan met de zuid-Italianen. Alles is relatief.

Zoals de Limburger en de Fries zich heel best samen Nederlander kunnen voelen, kunnen Nederlanders en Grieken zich heel best samen Europeaan voelen. Verschillen hoeven niet per sé te leiden tot wantrouwen.

Landen hebben gezamenlijk beleid en gezamenlijke tradities. Op basis van hun collectieve handelen krijgen landen een reputatie. Nationale identiteit is de uitkomst van gezamenlijk handelen, het zegt helemaal niets over individuen, noch over de capaciteit van naties om te veranderen. Identiteit is niet statisch of eendimensionaal, zoals de karikaturen willen. Te vaak vergeten we dat niet alleen wij karikaturen maken van anderen, maar anderen ook van ons.

Karikaturen kunnen grappig zijn, maar als men er echt in gaat geloven, kunnen ze de cohesie en saamhorigheid ondermijnen. De ultieme fase is die van de ontmenselijking, waarin de ander niet meer wordt gezien als medemens.

Een sterk Europa is in ons aller belang. Goede Europese samenwerking is dus ook in ons belang. Het is dus ook in ons belang dat karikaturen niet leiden tot daadwerkelijk wantrouwen. Onderbuikgevoelens zijn geen erg degelijke basis voor belangrijke beleidsbeslissingen.

Laten we de grappen over elkaar dus bewaren voor de borreltafel, maar in het publieke leven nuchter, zakelijk en met respect met elkaar omgaan. Wie weet kunnen we dan ook nog samen lachen over de wederzijdse karikaturen.

Toch is het geen verrassende move. Papandreou had een flinterdunne en fragiele meerderheid. Hij werd vanaf het begin dwars gezeten door de oppositionele Nea Demokratia (lid van de Christen Democratische Europese Volkspartij), die elke maatregel wilde traineren. Ook in de eigen fractie was veel opstandigheid tegen de strenge maatregelen, afgedwongen door Europa. Intussen worden de straatprotesten van boze en wanhopige burgers in Griekenland steeds feller. Van zijn ambtsgenoten in Europa kreeg hij weliswaar financiële steun, maar geen politieke of morele steun. Vooral in de Noordelijke Lidstaten wordt laatdunkend en beledigend gesproken over de Grieken. Dat maakte het moeilijker om de harde maatregelen aan zijn eigen bevolking te verkopen. Vernedering is geen erg goede methode om mensen te motiveren…

Papandreou stelt dat het zich moeizaam voortslepende, struikelende hervormingsproces niet meer vol te houden is. Ook was er op de achtergrond toch het risico van nieuwe verkiezingen (zoals de oppositionele Nea Demokratia wilde). Sommigen menen dat hij met een referendum aan hervormingen wil ontkomen, maar het lijkt er meer op dat hij juist een manier zoekt om de maatregelen wel door te zetten.

Papandreou kiest de vlucht naar voren. Alles of niets. Bij een “Ja”, heeft Papandreou een ijzersterk mandaat voor de hervormingen. Bij een “Nee” is het einde oefening, dan ligt Griekenland er uit.

Papandreou vraagt ook een vertrouwensstemming in het Parlement, maar daarmee was hij niet veel opgeschoten. Hij zou vermoedelijk dezelfde marginale meerderheid krijgen, terwijl hij voor de harde hervormingen een heel stevig mandaat nodig heeft.

Met een referendum kan hij de oppositie en rebellen in eigen gelederen dwingen kleur te bekennen. Zou Nea Demokratia het echt aandurven om een “Nee” campagne te gaan voeren, met het risico dat Griekenland volstrekt geïsoleerd raakt? De leider van ND, Samaras, noemt het “chantage”. Dat is niet onterecht, maar als zijn partij in het landsbelang constructief had meegewerkt de afgelopen twee jaar, was het misschien niet zover gekomen.

Nea Demokratia wil nieuwe verkiezingen, maar ook een ND regering moet de Europese afspraken strikt uitvoeren. Het is onduidelijk wat zo’n regering anders zou (kunnen) doen.

Voorlopig is nog niet eens duidelijk of het referendum er gaat komen. Sommigen uit Papandreou’s Pasok lijken hem in de steek te laten. Nea Demokratia wil nieuwe verkiezingen. En weer anderen eisen een regering van nationale eenheid. Dat laatste zou betekenen dat ook Nea Demokratia zich moet committeren aan het hervormingspakket. Zo zou het doel van Panadreou indirect toch bereikt worden.

De komende tijd gaan we zien of Papandreou’s vlucht naar voren een meesterzet was, of rampzalige blufpoker.

Ik steun zijn pleidooi voor meer bevoegdheden voor Europa dan ook van harte. Maar dan moet dat wel gelden voor alle Europese beleidsterreinen, en niet alleen die terreinen waar Nederland het toevallig goed doet, of meent te doen. Verhagen heeft gelijk dat lidstaten bij economisch wanbeleid desnoods onder curatele gesteld moeten kunnen worden.

Ik juich dat toe. Maar dan wel alle landen. Dus ook Nederland.

Veel zuidelijke landen moeten bijvoorbeeld hard trekken aan hun arbeidsproductiviteit. Andere landen moeten enorme inspanningen plegen om hun industrie te moderniseren, en weer anderen moeten hun arbeidsmarkt drastisch flexibiliseren. Maar ook Nederland zou door de Commissie moeten worden aangepakt. Zo moet Nederland onverwijld onder curatele om aan de Europese milieuafspraken te voldoen. En Nederland zou van de Europese Commissie een dwingende aanwijzing moeten krijgen om de pensioenleeftijd veel sneller te laten stijgen en de volstrekt verziekte huizenmarkt gezond te maken. De Commissie zou Nederland ook streng aankijken over zijn dalende plaats op het scoreboard van omzetting van interne marktregels.

Maar ook op andere terreinen moeten de regels afdwingbaar worden. Europa heeft een fantastisch stelsel van regels voor de bescherming en bevordering van de grondrechten. De lidstaten lappen de grondrechten echter massaal aan hun laars en de Commissie durft ze er nauwelijks op aan te spreken. Massale illegale uitzettingen van Roma, steun aan het Amerikaanse martelprogramma, homodiscriminatie van staatswege, het muilkorven van de media: er is niet één lidstaat die vrij van zonden is. Ook op dit terrein moet de Commissie de lidstaten onder curatele kunnen zetten.

Verhagen pleit voor een ‘onafhankelijke’ Eurocommissaris. Dat ben ik met hem eens als hij bedoelt: onafhankelijk van nationale deelbelangen en niet kwetsbaar voor collectieve druk van de lidstaten die geen ingrijpen vanuit Brussel accepteren. D66 pleit al lang voor een sterke Europese Commissie met meer bevoegdheden, maar dan wel onder democratische controle van het Europees Parlement.

Met goede afspraken, en met de bijbehorende middelen om landen aan die afspraken te houden, kan Europa ook in de 21e eeuw veiligheid, vrijheid en welvaart garanderen. Hulde aan Verhagen dus, voor zijn nieuwe standpunt!

Zie ook de blog met Gerard Schouw (vandaag in de Volkskrant als opiniestuk).