In de laatste zitting voor het reces heeft de Tweede Kamer zich uitgesproken voor een verbod op het leveren van afluistertechnologie aan Iran, omdat de Iraanse regering die technologie gebruikt tegen haar eigen burgers.
De uitspraak is op zich prijzenswaardig, maar de Tweede Kamer meet wel met twee maten. In democratische landen – ook in Europa en in de Verenigde Staten – is de praktijk van afluisteren en bespieden van burgers wijd verbreid. Net als in Iran, China en andere dictaturen, worden in onze verlichte Westerse democratieën telecombedrijven verplicht mee te werken aan het bespieden van burgers. Ook in onze eigen democratische samenleving wordt afluister- en bewakingstechnologie ingebouwd in telecomsystemen (zoals telefooncentrales). Nederland is een van de ijverigste landen als het gaat om het in de smiezen houden van onschuldige burgers.
Laten we vooraal geen illusies hebben: burgers overal ter wereld worden bespied, in democratieën niet minder dan in dictaturen. Het verschil is dat burgers in een democratie rechtsbescherming genieten tegen misbruik en willekeur van de overheid, en dat er democratische controle is op de bevoegdheden van de overheid. In een democratie heeft de burger controle over de overheid, in een dictatuur is het andersom. Met verkiezingen alleen is een land nog geen democratie.
Maar juist de rechtsbescherming, de burgerrechten- en vrijheden, en de democratische controle zijn de laatste jaren in het democratisch deel van de wereld in rap tempo uitgekleed. Daarmee hebben we onze eigen democratie van binnenuit uitgehold. Met enthousiaste instemming van de Tweede Kamer. “Wie niks te verbergen heeft, hoeft niks te vrezen”, roepen politici in koor. Die stelling wordt ongetwijfeld onderschreven door het Iraanse regime.
De Tweede Kamer maakt zich terecht zorgen over de afluistertechnologie die wordt misbruikt door het Iraanse regime. Maar de Tweede Kamer zou consistent moeten zijn, en zich moeten uitspreken tegen het ongebreideld afluisteren van burgers overal ter wereld, ook in Nederland. Het is volstrekt ongeloofwaardig om bedrijven in eigen land te verplichten mee te werken aan het afluisteren van burgers, maar ze met een beschuldigende vinger te wijzen als ze precies hetzelfde moeten doen van regeringen in andere landen. Leg de bal niet bij de bedrijven, maar neem als wetgever de eigen verantwoordelijkheid. Stop het afluisteren van burgers!