De Europese politiek gaat spannend worden de komende jaren. De knusse consensus politiek is uit, politiek van scherpe politieke tegenstellingen is in.De samenstelling van het nieuw gekozen Europees Parlement begint langzaam zichtbaar te worden. Er zullen nog een paar kleine correcties en verschuivingen plaats vinden, maar de grote lijnen zijn duidelijk. Het meest opvallend is dat de kiezer de socialisten een ongelofelijke afstraffing heeft gegeven. Door de economische crisis heerste er het afgelopen jaar een fikse anti-markt stemming, en de socialisten hadden het kapitalisme al dood verklaard. Kennelijk denkt de kiezer daar heel anders over.
Daarnaast is er een grote groep zwevende Europarlementariërs, voor het overgrote deel (extreem) rechts, nationalistisch en Eurosceptisch. De groep fractie-lozen is gegroeid tot bijna 90, en daarmee feitelijk de derde macht in het Europees Parlement. Daarnaast lijkt de oude fractie van Eurosceptici (IND-DEM geheten) niet langer de drempel voor fractievorming te halen, dus die zal verdwijnen en de leden zullen een nieuw heenkomen zoeken. SGP/CU zaten in deze fractie, maar ze lonkten al langer naar de Christen Democraten. Tenslotte is er de vraag of de Britse Conservatieven bij hun besluit blijven om uit de fractie van de Christen Democraten te stappen en een nieuwe Eurosceptische fractie te vormen. Zo’n fractie lijkt nu meer kans te hebben, hoewel aan de andere kant de meeste Tory parlementariërs gematigd zijn, en weinig zullen voelen voor de extreem rechtse, xenofobe standpunten van veel van de fractie-lozen.
Overigens zou het vertrek van de Tories de dominantie van de Christen Democratische fractie ietwat beperken. De Christen Democratische EVP fractie is ongeveer op gelijk niveau gebleven. Mijn eigen Liberale ALDE fractie verliest iets: van 12,7% naar 11,3% van het totale EP. Het grootste verlies is voor de Polen. Ook verliezen we een paar Litouwers en een aantal Fransen. De overige partijen blijven ongeveer op gelijk niveau. De Britse LibDems houden er 11, D66 en de FDP groeien. Een van onze Zweedse Liberale zusterpartijen groeit ook. We krijgen er 5-7 leden van de lijst van Di Pietro (de maffiajager) erbij. De Liberalen houden min of meer dezelfde positie tussen de fracties.
De Groene fractie is iets gegroeid, vooral dank zij de groei van de Franse Groenen van Daniel Cohn Bendit, de flamboyante leider van de studentenopstand in Parijs in 1968. Hiermee wordt de stem van de Eurosceptische Britse en Scandinavische Groenen minder dominant.
De vraag is wat dit allemaal gaat betekenen voor de Europese politiek. Ik vermoed dat er minder wollige compromissen en deals gesloten gaan worden tussen Christen Democraten en Socialisten, omdat de socialisten zich scherper willen profileren. Daarnaast zal de fractiecohesie vermoedelijk toenemen. Vooral op kwesties van individuele vrijheden en burgerrechten zullen de centrum-linkse partijen (Liberalen, socialisten, groenen) grote stemdiscipline moeten tonen. Het is volstrekt onduidelijk waar de fractie-lozen staan. Sommigen zijn extreem-rechts en Eurosceptisch, maar op individuele vrijheden juist weer progressief. De fractie-lozen zijn op dit punt een nogal onvoorspelbare factor. Ook op economische thema’s zijn sommige Eurosceptici uitgesproken voorstanders van de vrije markt, terwijl sommige extreem rechtsen op economische thema’s juist uiterst linkse opvattingen hebben. Op Justitie en Binnenlandse Zaken zijn de meesten uiterst rechts. De PVV en consorten kunnen zich niet, zoals ze in gedachten hadden, comfortabel in het Europese pluche nestelen en af en toe eens iets roepen. Hun stemgedrag wordt in detail geregistreerd zodat voor de burger zichtbaar wordt waar ze nu echt voor staan.