In een debat met jonge rijksambtenaren kreeg ik een eigenaardige kwalificatie opgeplakt. VVD nr 9, Ferdi de Lange (een olijke understudy van Hans van Baalen, van wie hij kennelijk ook een pak had geleend) meende mij efficiënt af te serveren door te stellen dat ik “hysterisch gelukkig” word van Europa. Hij blikte zelfvoldaan de zaal in na zijn opmerking.
Ik vond het wel vermakelijk. Deze jongeman stelde zich in de traditie van Freud et al, die vrouwen met een gebrek aan onderdanigheid als psychiatrisch geval zag, lijdend aan de typische vrouwenkwaal “hysterie”. Niks nieuws onder de zon. In de middeleeuwen werden vrouwen met eigen opvattingen als heks op de brandstapel gezet.
Maar kern van de kwestie: is Nr 9 erin geslaagd mij te beledigen? Is het verkeerd om “hysterisch gelukkig” te zijn over Europa? Ik denk dat er op de wereld miljoenen mensen zijn die inderdaad, en met reden, hysterisch gelukkig zouden zijn als ze op zo’n fijne plek zouden leven als wij in Europa.
Er kan veel verbeterd worden aan Europa: minder bureaucratie, meer transparantie en democratie, minder onregelmatigheden bij het besteden van de fondsen, Straatsburg en het landbouwbeleid afschaffen, en zo zijn er nog wel een paar minpunten te bedenken. Maar dit alles is niet onoplosbaar. Aan de pluskant staat daar tegenover dat we er als Europanen in geslaagd zijn in 60 jaar tijd een continent te scheppen waar 490 miljoen mensen niet meer hoeven te vrezen voor oorlog, vervolging of hongersnood. Een continent waar mensen in vrijheid leven, en waar iedereen gelijk is voor de wet. Een continent dat in 60 jaar een enorme welvaartsgroei zag, een stijging van de levensstandaard, van de levensverwachting, van de volksgezondheid, van het opleidingsniveau.
Als ik een Zimbabwaan was, of een Senegalese visser, of een vrouw in Saoudie Arabie of Somalie, of een Noord Koreaan, of een kind uit de laagste kaste in India, of de sloppenwijken in Zuid Amerika, dan zou ik inderdaad hysterisch gelukkig zijn om in Europese omstandigheden te kunnen leven.
De VVD roept voortdurend om grenzen aan Europa, minder Europa. D66 denkt meer in termen van grenzen verleggen. Als we onze somberheid en angsten nu eens afschudden, en de karikaturen van andere landen en culturen het raam uit gooien, en met ambitie en inzet aan de slag gaan. We hebben met elkaar als Europeanen zo ongelofelijk veel in onze mars. We kunnen van Europa de sterkste economie ter wereld maken, en koploper milieutechnologie. We kunnen armoede en achterstanden in Europa bestrijden. Corruptie en misdaad terugdringen. Discriminatie en intolerantie tegengaan. Europa kan in andere delen van de wereld helpen voorspoed, vrede en mensenrechten te brengen. Europa kan zo verschrikkelijk veel. (en misschien ook wel Straatsburg afschaffen, op een dag)
Terwijl de VVD en anderen roepen om “een tandje minder”, “grenzen stellen” of kortweg “grenzen dicht” draait de rest van de wereld onverstoorbaar verder, zich van Europa’s identiteitscrisis weinig aantrekkend. Europa zit te navelstaren en prevelt iets over duurzaamheid en de toekomst, terwijl China en de VS ons links en rechts voorbij streven met plannen voor electrische auto’s en gloednieuwe milieutechnologie. Boeven verkneukelen zich over het verdeelde Europa. De economische crisis vreet verder aan onze welvaart.
Onze kansen liggen in Europa, we hoeven ze alleen maar te grijpen. Ik hoop dat Europa de somberheid en lethargie gaat afschudden, en met dezelfde kracht en visie waarmee we tot hier zijn gekomen, gaat bouwen aan de toekomst. Van die gedachte word ik nou hysterisch gelukkig!