Schoon, heel en heel leeg*

Fietsenrekken passen niet in het plaatje zo vlak voor de winkel, zo heeft de gemeente in al haar wijsheid besloten. Het is echt heel mooi geworden, maar wel leeg. En daarmee bedoel ik stil. Het fietsertje pesten kost klanten, niet alleen voor de AH maar ook voor de verderop gelegen koffiezaak, broodjeswinkel en kaartenwinkel. Consumenten, klanten, ondernemers, kortom wij allen, die door de gemeente “de burger” genoemd worden, laten zich niet aanpraten dat “we” van de geplande gracht moeten genieten en dat dat niet kan als er fietsenrekken staan, althans dat vindt het stadsbestuur. Dus hoe je met twee zware boodschappentassen met aan iedere hand twee peuters naar overvolle verderop gelegen fietsenrekken moet sjouwen, dat zoek je maar uit. Dat je daarbij zelfs een drukke weg moet oversteken als de minst verweg gelegen fietsenrekken vol zijn, dat maakt toch niet uit? En wat als je slecht ter been bent? De fiets als pakezel mag niet meer.

Wat er nu gebeurt  is weer typisch een staaltje van regentesk bestuur dat denkt het beter te weten dan wij. Een stelletje apparatsjiks dat achter de tekentafel een maakbare stad, nee zelfs een maakbare samenleving ontwerpt.
Luisteren naar tegenargumenten, dat doet het Zaanstedelijke bestuur niet. Een aantal keer stelden wij hierover als D66 fractie vragen aan de Groen Links wethouder. De laatste keer echter was de wethouder niet van plan deze vragen persoonlijk te beantwoorden. We moesten ze maar stellen aan de ambtenaren. Niet alleen “de burger”, maar ook raadsleden die niet aan de leiband van het college lopen, worden gezien als een stoorzender binnen hun stedebouwkundig utopia. Wat ons college van B&W zich echter niet realiseert, is dat als er niet op korte termijn iets verandert aan deze starre houding, het centrum van Zaandam wellicht “schoon, heel en veilig” wordt, zoals in het coalitieakkoord beoogd, maar wel leeg. Niet door het economisch tij, maar dankzij ons stadsbestuur dat zo afstevent op een nieuw debakel in het centrum van Zaandam. Toen architect Sjoerd Soeters tien jaar geleden gevraagd werd om een nieuw stadshart voor Zaandam te gaan ontwerpen, maakte hij bij de allereerste kennismaking met de raadsleden niet voor niets de vergelijking met Grozny aan de Zaan.

Lichtpuntje voor de verantwoordelijk wethouder: als hij zo doorgaat heeft hij geen last meer van de burger, die gaat wel elders shoppen.

*© foto’s AH Hermitage

Over de reden waarom van huisarts veranderen nu opeens wel mogelijk blijkt in Zaandam, kan ik alleen maar gissen, zoals ik de laatste tijd wel vaker alleen maar kan gissen. Zou toeval bestaan of niet?

Zo hadden we als D66 fractie onlangs schriftelijke  vragen gesteld aan het college van B&W over een verkeerd geplaatst fietserstoplicht, waardoor een gevaarlijke situatie ontstaan was bij een kruising bij een drukke spoorwegovergang waar dagelijks vele scholieren passeren.
De pogingen van een bewoner, ondersteund door de fietsersbond, stuitten op,  laat ik het maar noemen, de schijnbare complexiteit van het overbruggen van een technisch realiseerbaar gewenste verandering  tot  een daadwerkelijk concrete realisatie van hetgeen gewenst werd. Met andere woorden het scheen maar niet te lukken om het stoplicht gewoon een kwartslag te draaien. Maar nog voordat onze vragen beantwoord waren, was het stoplicht plots al aangepast. Zou het uitvoeringsproces door onze vragen in een stroomversnelling gekomen zijn? Of hadden wij deze vragen helemaal niet hoeven te stellen omdat de aanpassing van het stoplicht al gepland stond?

Datzelfde gevoel bekruipt mij nu ook over de vrije huisartsenkeuze. Zouden mijn blogs daadwerkelijk wat losgemaakt hebben of zou het komen doordat de NMa al bezig was met het onderzoek naar vermeende kartelvorming?
Wie weet bestaat toeval gewoon wél.

“En die postcodes ? Gewoon men wil dat de dokter (te bellen via een spoednummer) binnen paar minuten op de stoep staat. ANDERS OOK WEER MOORD EN BRAND. De postcode verdeling is dan de meest eerlijke. En dat alles voor een bedrag waar uw loodgieter/electriciën nauwelijks de telefoon hoeft op te nemen, laat staan bij u langs komen. Andere aardige vergelijking: wat kost uw onderhoudskontrakt voor uw CV ketel ?? en wat krijgt uw huisarts per jaar ?”

“Je bent niet meer van deze tijd, meid”. Je gaat toch tegenwoordig niet meer bij elk wissewasje de praktijk lastig vallen met telefoontjes? Dan e-mail je toch je probleem? En voor een babbel, ben je altijd welkom op een afspraak, gewoon via e-mail of via de elektonische agenda. Kun je nog een kop koffie krijgen ook nog. Andere huisarts? Nou veel succes dan, mijn zegen heb je….en als het tegevalt kun je altijd weer terugkomen”

“Als hardwerkende en betrokken huisarts (dit durf ik rustig van mezelf te zeggen ja) word ik verdrietig en een beetje boos van dit soort blogs. (….) Als arts zie ik nooit klantvriendelijkheid, maar patiëntvriendelijkheid als een kerntaak. In de zorg moeten de professionals kunnen schiften wat moet en wat kan wachten, hier kan en mag de patiënt als klant, als consument, geen doorslaggevende stem in hebben.”

De huisartsen zitten er naast. Het gaat niet om de reden dat ik wil overstappen. Het gaat erom dát ik wil overstappen. Ik wil binnen mijn postcodegebied blijven maar daar neemt geen enkele huisarts ons aan, want wij hebben al een huisarts in ons postcodegebied.
Maar vandaag valt alles op zijn plaats: huisartsen willen geen marktwerking in de zorg. Ze zeggen het gewoon zelf in het FD.

De jongste kinderen zitten op de crèche, die de hele zomer open blijft en de oudste gaat afwisselend naar voetbalkamp en naar de naschoolse opvang. Althans, de eerste twee weken.

En ook ik ga op kamp, volgende week start de D66 summer school, waar we ons verder gaan bekwamen in de fijne kneepjes van het raadswerk, zoals de instrumenten van de raad nog beter leren gebruiken maar ook gaan we begrotingen echt leren lezen.

Uiteraard gaan we ook nog met het hele gezin op vakantie. En als we weer terug zijn, dan heb ik natuurlijk nog steeds zeeën van tijd om verder te gaan aan mijn proefschrift, te lezen, te schrijven, te bloggen. Of niet? De tijd vliegt. Ik moet de kinderen nu al weer gaan halen, maar voor de zekerheid eerst nog even dit reces-blogje posten, voordat ik omkom in deze zee van tijd.

Deze bewuste bakfiets hebben wij gekocht toen ons derde kind op komst was, precies in de tijd dat de AXA-sloten affaire speelde: met een zogenaamde moedersleutel (die slotenmakers en fietsenmakers hebben) konden de meeste AXA-sloten gewoon opengemaakt worden. Dus met onze nieuwe aanwinst namen wij bij onze fietsenmaker de proef op de som. En in een handomdraai ging hij open, alsof het zijn eigen sleutel was. En dat noemen ze dan “een valse sleutel”?!
Opeens realiseerde ik me dat er in het centrum van Zaandam allemaal bordjes hingen bij de fietsenrekken met de tekst “Niet goed vastgemaakt? Dus kwijtgeraakt.” Niet goed vastgemaakt? Kwijtgeraakt? Het advies luidde dat je naast een ringslot ook een ketting moest hebben. Dat de poltitie deze ommissie van AXA even onder de platte pet hield om geen mensen op ideeen te brengen was wel begrijpelijk. Maar op het moment dat de gewone burger er achter kwam, moest ook AXA met de billen bloot. Zou je denken. En dat dachten wij ook. AXA zou toch op zijn minst een recall organiseren, net zoals gewone bedrijven bij ondeugdelijke producten gewoon zijn te doen? Een recall, met geld terug of een nieuw slot. Als een auto een gebrek vertoont dan kan je bij de dealer toch immers ook een nieuw wielophangsysteem, sigarettenaansteker of elektrisch circuit krijgen?
Maar AXA, nee, AXA niet. Die gaf de gebruiker, de fietser dus, de schuld. We moesten ten eerste allemaal een extra kettingslot kopen én we moesten uiteraard een nieuw ringslot kopen. Om maar met de woorden van AXA te spreken: “Om de kans op fietsdiefstal te verkleinen wordt u geadviseerd om naast het ringslot dat op uw fiets zit altijd ook een ketting- of kabelslot gebruiken, waarmee u uw fiets vastlegt.” Van AXA kon je dan korting krijgen voor de aanschaf van zo’n ringslot, dat wel.
En AXA? Die kwam er mee weg. Van imagoschade is tot op de dag van vandaag geen sprake. Hoe dat kan is mij nog altijd een raadsel.
En onze fietsen? Die staan in Zaandam nog steeds op een enkel ringslot maar dan van ABUS. We gaan toch niet AXA belonen door ook nog hun kettingsloten te kopen? Al gaven ze me er geld op toe!

Democratie begint bij de voordeur, en de woede en onvrede van de bewoners over “het politieke zooitje” begint ook bij diezelfde voordeur. Dus wil je burgers betrekken bij besluitvorming dan moet je beginnen bij die voordeur, onze eigen straat, het groen, de wipkippen, de hondenpoep en ja, ook de clichématige lantaarnpaal en losliggende stoeptegels.

Alleen dan kan de overheid weer het vertrouwen van de burger terugwinnen. Want de burger, die is boos en voelt zich niet meer serieus genomen. En het vertrouwen win je niet terug door een ver-van-mijn-bed-referendum over de Europese grondwet uit te schrijven die uitmondde in een welles-nietes strijd die niet meer over de inhoud ging. En neem nou de bekendmaking dat Balkenende opnieuw lijsttrekker wordt: “Balkenende heeft in het verleden bewezen dat hij stabiliteit kan brengen, en zal dat in de toekomst weer bewijzen,” aldus CDA partijvoorzitter Van Heeswijk gisteravond.[1] En zo gebeurt het zelfs dat de burger ook de overheid niet meer serieus neemt. De samenleving is niet langer maakbaar, die stuurt zichzelf.[2]

En omdat democratie bij de voordeur begint, moet het vertrouwen dus niet op landelijk niveau teruggewonnen worden maar lokaal, waar nodig gefaciliteerd door nieuwe landelijke wetgeving. De Tweede Kamer verkiezingen komen eraan. Hét moment om de gekozen burgemeester weer op de agenda te zetten.
Wie “gekozen burgemeester” zegt, wordt vaak met opgetrokken wenkbrauw aangestaard, totdat je de vergelijking maakt dat premier Balkenende tevens voorzitter van de Tweede Kamer zou zijn. En is precies wat er in gemeenten gebeurt: de door de Kroon benoemde burgemeester is immers niet alleen voorzitter van B&W maar ook van de gemeenteraad.

De gekozen burgemeester roept tegenwoordig veelal het burgemeestersreferendum in herinnering waarbij twee PvdA heren het tegen elkaar opnamen om het burgemeesterschap in Utrecht. Het referendum werd overigens ongeldig verklaard, de opkomst was nog geen 10%. Dit werd vertaald als signaal van de burgers tegen het referendum. Ik verklaar het eerder als signaal van de burgers tegen de wijze waarop en het gebrek aan keuze.
Dus als iedere partij gelijk met de kandidatenlijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen, tevens een burgemeesterskandidaat voorstelt, dan kan je als burger ieder vier jaar niet alleen je gemeenteraad kiezen maar ook je eigen burgemeester. Dus ook een burgemeester van een lokale partij. Deze burgemeester is daarbij informateur en formateur en zal op een collegeprogramma samenstellen dat gemeenteraadbreed gedragen wordt. De gemeenteraad kiest vervolgens een (technisch) voorzitter uit haar midden.
Wie wil dit niet? En waarom bestaat dit nog niet? Dat komt omdat het te lang een exclusief D66-punt is geweest. Maar het is niet langer meer óns kroonjuweel! Want dit bijna ten grave gedragen kroonjuweel van D66 was telkens weer onderwerp van formatie-onderhandelingen. En even zovele malen sneuvelde de gekozen burgemeester, als wisselgeld of vanwege politiek spel zoals nu precies vijf jaar geleden tijdens de Nacht van Van Thijn.

Als wij als D66 vinden dat het anders kan en anders moet dan moeten we ook dit kroonjuweel teruggeven aan ons allemaal. Ja, ook aan de Wilders stemmers. Uiteindelijk is het ons allemaal om hetzelfde te doen: dat er meer geluisterd wordt naar de burgers. De gekozen burgemeester is daarvoor het middel bij uitstek. De boosheid die voortkomt uit het gebrek aan echt luisteren naar de burger kan en moet omgezet worden naar en brede beweging voor de gekozen burgemeester. Een beweging dwars door alle partijen heen. Vandaar mijn oproep aan alle boze burgers om je stem te laten horen, juist binnen de partij waarop je stemt. Iedere stem telt. Kijk maar naar Rotterdam. Daarnaast raad ik aan om je aan te sluiten bij een politieke partij. Neem contact op met de lokale afdeling en word actief want dit is iets wat door alle partijen heen zal spelen. Het terugwinnen van vertrouwen kan je ook doen door het zelf op de agenda te zetten.

Vijf jaar geleden deed ik hetzelfde: in de nacht van Van Thijn werd ik lid van D66, ruim een jaar geleden werd ik lokaal actief voor D66 en overmorgen word ik geïnstalleerd als raadslid. Voor mij heeft het luisteren naar bewoners en ze echt betrekken bij besluitvorming absolute prioriteit.

[2] Heldeman 2009, p. 41.

Toch vraag ik me, inmiddels sneeuwmoe, af waarom strenge winters toen ik kind was nooit zo’n impact hadden op het persoonlijke en openbare leven. Afgelopen weken had ik tijd genoeg om hierover te peinzen terwijl ik me met de bakfiets een weg baande door het Volkspark op weg van de school van oudste naar de crèche van de jongste twee.

Er zijn blijkbaar dingen radicaal veranderd in de afgelopen pakweg dertig jaar waardoor een plotse of langdurige afwijking van het gemiddelde weersbeeld  resulteert in aantasting van onze maakbare samenleving. En inmiddels zijn we zelfs zover gekomen dat Het Weer een politieke aangelegenheid geworden is.
Op lokaal niveau wordt steen en been geklaagd over het strooibeleid van de gemeente, door fietsers maar ook busbedrijf Connexxion dreigt met schadeclaims. Nog dichterbij huis komt  het schoonvegen van de eigen stoep, of die van de minister president, ter sprake.

Dat wij in sommige gevallen niet eens meer onze stoep kunnen bereiken, of met enorme vertraging, komt in eerste instantie doordat onze actieradius zoveel groter is geworden: global village, ook binnen Nederland. Van lopend of hooguit met de koets, willen we altijd zonder vertraging overal naar toe kunnen reizen. Even naar Maastricht met de trein, iedere dag met de auto van Zaanstad naar Rotterdam. Of een dagje op en neer naar Londen, voor een vergadering. Heel gewoon. Totdat het niet meer kan. Als je het omdraait zou je ook kunnen stellen dat het juist heel bijzonder is dat het altijd wél kan.

Met de trein durven we niet meer te reizen sinds de treinwissels van ProRail vastvriezen doordat de waakvlam uitgaat. En wie strandt in de file en ziet hoe strooiwagens en sneeuwschuivers de rijen sluiten, zou zomaar kunnen doodvriezen in ons doorgaans zo veilig gewaande landje. Het KNMI is de eerste die er van langs krijgt. Kamervragen worden gesteld waarom er geen weeralarm uitgegeven is.

Maar toen er wel een ‘vooraankondiging weeralarm’ uitging, en het achteraf met sneeuwjacht wel bleek mee te vallen, was het ook al niet goed. Want we bleven massaal voor niets thuis uit angst voor sneeuwduinen. Deze angst voor sneeuwduinen werd ons mede ingegeven door de landelijke dreigende schaarste van strooizout. Vroeger was er nooit sprake van schaarste van strooizout terwijl de winters niet minder streng waren. De levering van strooizout wordt tegenwoordig Europees aanbesteed. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat daar de kous wringt. De goedkoopste aanbieder won de aanbesteding, maar achteraf blijken aanbieders niet over voldoende zout te kunnen beschikken.

En hoe ironisch, terwijl ik dit schrijf, op de dag dat het rapport van de commissie Davids uitkomt, komt er een spoeddebat. Over Irak? Welnee: over de verkeersellende door de sneeuw! Blijven we toch nog dichtbij het schoonvegen van de stoep van Balkenende.

Zoals iedere ochtend als ik mijn kinderen in de bakfiets naar school en de crèche breng, keek ik ook deze ochtend weer vol verwondering naar de voortgang van dit nieuwe Zaanse stadshart Inverdan, met een knettergek hotel  en ons nieuwe stadhuis in wording. Ik vind het machtig mooi om te zien hoe alles wat eerst alleen op papier of digitaal in 3D te zien was, nu ook in real life gestalte krijgt;  helemaal sinds ik sinds deze week door de leden op nummer 2 van de kandidatenlijst voor D66 Zaanstad gekozen ben. Ook mijn middelste van bijna drie volgt met belangstelling wat de Bob de Bouwers allemaal aan het doen zijn, niet alleen vanaf de fiets maar ook vanuit de ramen van zijn crèche: die bevindt zich namelijk eerste rang in de Saentoren middenin Inverdan.

Inmiddels heeft het immense stadhuis echte dakpannen gekregen. Sowieso vind ik het geweldig dat zo’n gebouw überhaupt een puntdak heeft. We zijn na de jaren ’90 wel een beetje klaar met de platte betonblokken. En tussen die gezellige oranje dakpannen zag ik vanochtend wat onregelmatigheden. Na nog beter gekeken te hebben, voor zover dat kan gezien de hoogte van de gebouwen, meende ik zwaluwkastjes te ontwaren. Als echte gierzwaluw liefhebber, maakte mijn hart een sprongetje. Ik durf gerust te zeggen dat Zaanstad qua duurzaamheid een goed eind op weg is.

Toen ik de kinderen had weggebracht en mijn straat weer in fietste zag ik een enorme hoogwerker manoeuvreren. Dat verbaast mij niets, aangezien onze straat aan de voet van Inverdan ligt, is hier vaak flink wat reuring. Maar wie schetste mijn verbazing toen ik zag dat deze hoogwerker niet bestemd was voor Inverdan maar voor de glazenwassers van een bankfiliaal van maar liefst twee (!) etages “hoog.”

Hoe regelgeving kan doorschieten: terwijl de “Bob de Bouwers” meer dan huizenhoog in tuigjes vastgeklonken op steigers en in hijskranen aan het werk zijn, zijn op een steenworp afstand twee glazenwassers aan het werk. Dat zij in een wolk van CO2 uitstoot omgeven door het immense lawaai van de dieselmotor van de hoogwerker, op slechts een meter of twee of drie van de grond, aan het werk zijn doet daar niet aan af. Om nog maar te zwijgen over het geld dat de huur van een hoogwerker kost.
Een duurzame overheid, duurzaam bouwen, duurzaam bankieren? Om echt duurzaam te werken binnen de héle gemeente hebben we nog een lange weg te gaan….

21e eeuw: is de Boldootkar weer terug?