Posts Tagged ‘Milieu’

Een duurzame complottheorie

Vrijdag, 18 februari , 2011
Gisteren stemde de Tweede Kamer niet alleen in met de motie van PVV en PvdA dat er een onafhankelijk onderzoek komt naar de hoogte van brandstofprijzen en de marktwerking in de sector, ook een motie van D66, de motie Verhoeven c.s, over verplichte prijstransparantie in de benzinemarkt werd aangenomen. Onwillekeurig moest ik denken aan de complottheorie waar mijn man al een tijdje mee rondloopt. Zoals elke goede complottheorie zit ook deze ingewikkeld in elkaar. Dat moet ook, anders is het natuurlijk geen geloofwaardig complot.

Het draait allemaal om de overstap op duurzame energie. Waarom is dat nu ineens een wereldwijd thema dat op het hoogste niveau wordt opgepakt? Alsof de club van Rome en de daaropvolgende massieve milieubeweging nooit heeft bestaan. Volgens mijn man is de klimaatverandering vooral instrumenteel om af te stappen van minerale brandstoffen en over te stappen op duurzame energie.

Bekijk de wereld eens door de ogen van de politieke en economische elite op het hoogste niveau. U bent er dan in de eerste plaats van doordrongen dat we de beruchte oil peak zo onderhand hebben bereikt. Dat betekent dat de voorraad aangetoonde reserves van minerale brandstoffen, na een eeuwenlange groei, zal krimpen. Gevolg: de vraag naar olie is groter dan het aanbod zodat de olieprijzen ongekende hoogten zullen bereiken. Overstappen op andere, duurzame, energiebronnen is onontkoombaar. Want als we afhankelijk blijven van olie en die olie echt opraakt, zullen onze economieën vernietigd worden en zal onze macht verdampen.
Maar als wereldleider beseft u tevens dat het grote probleem daarbij is dat deze overstap niet ingegeven kan worden door de marktwerking. Want duurzame energie zal altijd duurder zijn dan minerale brandstoffen, hierover blogde ik al eerder. Dat zit zo: de prijsstijging van minerale brandstoffen zal niet veroorzaakt worden doordat het zo duur is om olie te produceren, maar doordat de vraag zo veel groter zal zijn dan het aanbod. De grootste oliereserves zitten immers nog gewoon in de Golfregio waar het slechts een paar dollar kost om een vat olie op te pompen. De kostprijs van fossiele energiedragers elders in de wereld, ligt weliswaar een stuk hoger, maar nog steeds lager dan die van bijvoorbeeld een windmolen op de Noordzee.
Stel nu dat u als wereldleider erin slaagt het marktaandeel van duurzame energie serieus te vergroten, dan zal de olieprijs als gevolg van de marktwerking weer dalen. Want hoe meer duurzame energie we opwekken, hoe minder olie we nodig hebben. De vraag naar olie daalt dan en daarmee dus ook de olieprijs. Zo zal de prijs van olie, altijd lager zijn dan die van duurzame energie. Sterker nog: hoe meer duurzame energie we opwekken, hoe lager de olieprijs zal zijn.

Conclusie: paradoxaal genoeg, verhindert het marktmechanisme  juist de overstap naar duurzame energie. Als wereldleider (voelt u zich nog thuis in deze rol?) moet u dus een ander mechanisme vinden, want ooit is de olie echt op. Dat andere mechanisme hebt u nu gevonden in de opwarming van de aarde. Dat de aarde opwarmt door de verbranding van fossiele brandstoffen is zo langzamerhand wel aangetoond. Hoe erg dat is, daar kunnen we alleen maar naar raden. Een paar honderd jaar geleden hadden we hier in Europa een kleine ijstijd. Denk maar aan al die schilderijen uit de zestiende eeuw met Hollandse wintertafereeltjes. Heel schilderachtig, maar ook erg koud. We hadden toen best wat opwarming kunnen gebruiken. Met andere woorden: ja, de aarde warmt op maar hoe zich dat verhoudt tot natuurlijke klimaatschommelingen kunnen we nog niet geheel overzien. Het kan een ramp zijn, maar dat hoeft niet. In ieder geval zal het uw tijd tijd als wereldleider wel duren.

Dat moet zo ongeveer het beeld zijn dat de echte elite aan de top heeft. Denken zij wel aan hun kinderen?
Maar wacht even: die opwarming kunnen we prima gebruiken om nu over te stappen op duurzame energiebronnen. Voordat het echt moet omdat de olie op is. Zo kunnen we onze bevolkingen wel zo gek krijgen om veel hogere prijzen voor energie te betalen. Ze hebben er al een paar decennia milieuactivisme opzitten, als we nu de kaart van global warming spelen, moet het mogelijk zijn af te stappen van olie! En dan zetten we nog een bijkomend voordeel in: de overstap naar duurzame energie levert werkgelegenheid op in eigen land. De oliedollars die anders weglekken uit de nationale economie, worden nu aangewend voor de bouw en installatie van energieparken op eigen bodem. We pompen het geld dus terug in onze economie, in plaats van eruit.

En zo kan het dus gebeuren dat regeringleiders van over de hele wereld zich inspannen om meer geld voor energie te gaan betalen. Heeft mijn man enig bewijs voor deze complottheorie? Natuurlijk niet, anders was het geen complottheorie.

Warme truiendag

Vrijdag, 12 februari , 2010

Wat er ook gebeurt, duurzame energie zal altijd duurder zijn dan fossiele brandstoffen. En dat komt deze wintermaanden wel heel hard aan bij ons thuis. We wonen namelijk in een groot, niet geïsoleerd huis met energielabel Z.
Bij ons is het dan ook niet alleen vandaag maar altijd warme truiendag, en warme sokken helpen overigens ook erg goed. Om toch nog een beetje aan energiebesparing te kunnen doen, staat de thermostaat overdag als we thuis zijn niet hoger dan achttien graden. Alleen in de avond gaat hij naar negentien graden, om rond 20:00 weer af te slaan, behalve voor gasten want anders komen ze nooit meer terug.

Als kind van de jaren zeventig groeide ik op met het beeld van het wereldbolletje dat als een kaars opbrandde.
De boodschap die we meekregen was duidelijk: wees zuinig met energie, want de fossiele brandstoffen raken echt uitgeput.

Nu ruim dertig jaar later is dezelfde boodschap echter gekanteld. Het gaat nog steeds mis met de aarde en de fossiele brandstoffen. Niet omdat ze opgaan, maar vanwege het broeikas probleem. Tegenwoordig moeten we de fossiele brandstoffen juist helemaal niet meer opmaken, maar ze tot in de eeuwigheid heel diep in de grond laten zitten. In plaats daarvan gaan we op zoek naar vernieuwbare, duurzame bronnen, met name zon- en windenergie, dichtbij huis.

Het enige en tevens cruciale probleem is dat duurzame bronnen altijd duurder zullen zijn dan fossiele brandstoffen. Aardolie en aardgas liggen immers kant en klaar onder een hele hoop zand in Saoedi-Arabië en Iran. Terwijl de kostprijs slechts een paar dollar is, wordt de prijs van een vat ruwe olie kunstmatig heel hoog gehouden.  Groene stroom is nu eenmaal duurder dan grijze en dat zal altijd wel zo blijven. Ook als het goedkoper wordt om groene stroom op te wekken: de kunstmatig hoge olieprijs zal dan evenredig mee zakken. Als we zo blijven doorgaan zal er voorlopig niets veranderen. De vraag naar olie blijft groot en de uitstoot van CO2 zal onverminderd doorgaan. Dus stopt het gebruik van fossiele brandstoffen pas als het op is. Het is niets meer dan een kwestie van economie boven duurzaamheid.

Wat kunnen we doen om het tij echt te keren? Het enige wat ons rest is geforceerd overgaan op duurzame energiebronnen. Dit zal in onze maatschappij met marktdenken heel moeilijk gaan. Een zeer visionaire docent van mij zei begin jaren negentig al dat we slechts door middel van dictatuur kunnen overgaan op duurzame energiebronnen. Als Democraat in hart en nieren vind ik dit uiteraard geen optie. Maar het zet wel aan het denken. Ik zie de huidige crisis dan ook als kans, als hét moment om de fossiele brandstoffen definitief in de schoot van moeder aarde te laten. Wanneer de fossiele brandstoffen niet meer vermarkt worden hebben we daar uiteindelijk alleen maar profijt van. De keuze om wel of niet een missie naar Uruzgan voort te zetten, zal voortaan een stuk makkelijker worden. Bovendien komen de harde euro’s en dollars tevens niet meer ten goede van rijke oliesjeiks die hun goudmijn alleen maar zien groeien. Zonne- en windenergie lijkt dan wel duurder, maar wanneer we echt één op één investeren in duurzame energiebronnen dichtbij huis, komt dat de lokale economie ook ten goede.  Ik waag het zelfs te voorspellen dat dit gezien kan worden als een keerpunt om uit de huidige financiële crisis te komen.

Zover is het nog niet, over ruim twee maanden komen de gierzwaluwen weer, maar voorlopig ik trek mijn sokken nog even op voordat ik me met mijn dekentje op de bank voor de buis nestel. Koude voetendag, brrrr.

Gijs de Glazenwasser

Vrijdag, 20 november , 2009

Zaanstad heeft een prijs gewonnen voor duurzaam vervoer en energiebesparing. Mijn gemeente kreeg deze prijs voor de investeringen die gedaan zijn tijdens de Week van de Vooruitgang. Zo heeft de gemeente elektrische auto’s en scooters gekocht en oplaadplaatsen gemaakt voor duurzame vervoersmiddelen. Zaanstad is nu ook voorgedragen voor een Europese prijs. En wanneer het nieuwe stadhuis medio volgend jaar eenmaal in gebruik is genomen zal de gemeente Zaanstad een ontmoedigingsbeleid gaan voeren voor de ambtenaren die met de auto willen komen, bijvoorbeeld door nauwelijks parkeerplekken beschikbaar te hebben. Het nieuwe stadhuis ligt immers zo’n beetje ín het station.

Zoals iedere ochtend als ik mijn kinderen in de bakfiets naar school en de crèche breng, keek ik ook deze ochtend weer vol verwondering naar de voortgang van dit nieuwe Zaanse stadshart Inverdan, met een knettergek hote en ons nieuwe stadhuis in wording. Ik vind het machtig mooi om te zien hoe alles wat eerst alleen op papier of digitaal in 3D te zien was, nu ook in real life gestalte krijgt;  helemaal sinds ik sinds deze week door de leden op nummer 2 van de kandidatenlijst voor D66 Zaanstad gekozen ben. Ook mijn middelste van bijna drie volgt met belangstelling wat de Bob de Bouwers allemaal aan het doen zijn, niet alleen vanaf de fiets maar ook vanuit de ramen van zijn crèche: die bevindt zich namelijk eerste rang in de Saentoren middenin Inverdan.

Inmiddels heeft het immense stadhuis echte dakpannen gekregen. Sowieso vind ik het geweldig dat zo’n gebouw überhaupt een puntdak heeft. We zijn na de jaren ’90 wel een beetje klaar met de platte betonblokken. En tussen die gezellige oranje dakpannen zag ik vanochtend wat onregelmatigheden. Na nog beter gekeken te hebben, voor zover dat kan gezien de hoogte van de gebouwen, meende ik zwaluwkastjes te ontwaren. Als echte gierzwaluw liefhebber, maakte mijn hart een sprongetje. Ik durf gerust te zeggen dat Zaanstad qua duurzaamheid een goed eind op weg is.

Toen ik de kinderen had weggebracht en mijn straat weer in fietste zag ik een enorme hoogwerker manoeuvreren. Dat verbaast mij niets, aangezien onze straat aan de voet van Inverdan ligt, is hier vaak flink wat reuring. Maar wie schetste mijn verbazing toen ik zag dat deze hoogwerker niet bestemd was voor Inverdan maar voor de glazenwassers van een bankfiliaal van maar liefst twee (!) etages “hoog.”

Hoe regelgeving kan doorschieten: terwijl de “Bob de Bouwers” meer dan huizenhoog in tuigjes vastgeklonken op steigers en in hijskranen aan het werk zijn, zijn op een steenworp afstand twee glazenwassers aan het werk. Dat zij in een wolk van CO2 uitstoot omgeven door het immense lawaai van de dieselmotor van de hoogwerker, op slechts een meter of twee of drie van de grond, aan het werk zijn doet daar niet aan af. Om nog maar te zwijgen over het geld dat de huur van een hoogwerker kost.
Een duurzame overheid, duurzaam bouwen, duurzaam bankieren? Om echt duurzaam te werken binnen de héle gemeente hebben we nog een lange weg te gaan….

De Boldootkar van de calculerende overheid

Zondag, 20 september , 2009

De vuilnisophaaldienst, opgericht door Dr. Sarphati eind 19e eeuw, betekende een grote vooruitgang op het gebied van de volksgezondheid. Toen later ook nog een rioleringsstelsel werd aangelegd was dit het definitieve einde van de Boldootkar. De vooruitgang zat hem vooral in het feit dat nu ook de gewone man aangesloten werd op het riool, hetgeen algemene volksgezondheid naar een hoger plan tilde. Geen vuilnis en poep meer in de straten en grachten en je hoefde niet meer je emmertje stront te bewaren tot het dagelijks opgehaald werd.
Nu ruim een eeuw later is de vuilnisophaaldienst veranderd in een vuilnisbrengservice: oud papier, flessen, klein chemisch afval en nu ook plastic moet je als burger apart inzamelen. Dat betekent ook dat je het thuis zo moet regelen dat je een plek en een systeem creëert voor de opslag van deze gescheiden afvalstromen.
Een maand geleden kregen wij in Zaandam een enveloppe van de gemeente geadresseerd aan “de bewoners van dit pand” met een mooie plastic zak erin: vanaf 1 september is het mogelijk om naast GFT, papier, glas, KCA en restafval ook plastic “aan te bieden” op 20 locaties in heel Zaanstad (bijna 150.000 inwoners). Vandaag hadden we een flinke bakfiets vol plastic verzameld en A. ging met de middelste de ervaring van de nieuwe plasticbak eens meemaken. Maar de plasticbak was overvol dus onze zuur verzamelde zak (ieder boterhamzakje, dopje en vleeswarenverpakking was er in verzameld) konden we er niet in kwijt.
Want het klinkt heel mooi maar je kan echt niet iedere ochtend op weg naar je werk met een bakfiets vol kinderen, schooltassen, flessen, papier (wij hebben inmiddels drie kranten) en plastic, nog even langs de diverse bakken rijden. Dat sparen wij dus op.
Daarnaast hebben we in Zaanstad een grijze kliko (dat wóórd!) en een groene, die om de week opgehaald worden. Dat betekent dus dat we (lees: A. want dat is ook hier een mannentaak) de ene week de grijze en de andere week de groene bak buiten mogen aanbieden. Met uitzondering van de zomermaanden, dan mag A. de groene bak zelfs wekelijks op de stoep zetten. Met twee kinderen in de luiers betekent dit overigens dat wij nog steeds onze eigen bolddootkar hebben, die niet eens dagelijks maar eens in de veertien dagen geleegd wordt. Of je dit vooruitgang kan noemen laat ik maar even buiten beschouwing.
We worden als burger door de overheid continu gebombardeerd met hoe slecht we allemaal voor het milieu zijn. We moeten allemaal meewerken, want anders zijn we hartstikke schuldig aan de opwarming van de aarde. Terwijl diezelfde calculerende overheid uitgaat van een inzamel en aanbiedingspercentage van pakweg 10 procent. Pas als de plasticbakken steeds meer blijvend uitpuilen zullen ze de capaciteit uitbreiden. Maar de burger die nu tevergeefs met zijn zak vol plasticafval aankomt is sowieso schuldig. Schuldig aan het naast de voor plasticinzameling bestemde bakken aanbieden van plasticafval, of schuldig aan het niet aanbieden van plasticafval. Wij zijn vanaf vandaag dus schuldig aan het laatste: wij gaan geen plastic meer verzamelen. En zo gaat het idee van plastic inzamelen aan zijn eigen succes ten onder. Als de calculerende overheid nou eens zou beginnen met alle gescheiden afvalstromen thuis op te halen, dan halen ze geheid meer op en sparen ze de burger tevergeefs gesleep met een bonte verzameling afval. En om het positief af te sluiten: het levert een burger op die zich niet meer schuldig maar nuttig voelt.

"Plastic kun je beter scheiden"

21e eeuw: is de Boldootkar weer terug?