Wat willen burgers nu eigenlijk écht?
De afgelopen maanden heb ik mij deze vraag steeds vaker gesteld. “Wat willen burgers van Heemstede nu eigenlijk écht?”. Het gaat mij dan bij deze vraag niet zozeer wat de individuele burger an sich wil. Hoewel deze vraag ook boeiend is natuurlijk. Nee, het gaat mij veel meer om de vraag wat de inwoners van Heemstede belangrijk vinden als collectief. Waar ze warm voor lopen en wat ze belangrijk vinden. Een vraag die elke bestuurder en politicus zich eigenlijk zou moeten stellen zo nu en dan. Een vraag die heel belangrijk is op het moment dat er weer nieuwe bezuinigingen aan zitten te komen. Een vraag die ook van belang is omdat we volgende maand op de helft van deze Collegeperiode zijn. Althans, dat is de doelstelling van dit College. De klus waaraan we zijn begonnen, afmaken. Medio deze maand gaan we als College aan de slag met de “Mid term revue” en bepalen we de koers voor de tweede helft van deze periode.

Dé Burger onverschillig?
De vraag wat willen burgers uit Heemstede kan beantwoord worden vanuit verschillende werkelijkheden. Althans zo zie ik dat. Wanneer er door de gemeenteraad een toekomstvisie wordt uitgerold en input wordt gevraagd van dé Burger, dan blijft het akelig stil. Voor het traject toekomstvisie 2030 hebben zich slechts een handjevol mensen zich gemeld. Dat geldt eveneens voor het invullen van de digitale vragenlijsten in dit traject. De reactie van een aantal politici is daarop dat de burgers niet reageren omdat ze veel vertrouwen hebben in politiek en bestuur. “Het loopt toch goed?” Dat mag dan wel zo zijn, maar het gaat er niet om bij dit soort trajecten om de huidige situatie te beoordelen, het gaat erom om naar de toekomst te kijken en aan te geven welke richting men op wil met dit dorp op middellange en langere termijn. Het gaat erom dat dé Burger een oordeel kan geven of we ons moeten ontwikkelen naar een dorp alleen voor senioren met dito voorzieningen of dat we alle zeilen bij moeten zetten om ook een aantrekkelijk dorp te zijn voor jonge gezinnen.

Keuze voor de toekomst
Het maken van een gezamenlijke visie op de toekomst kan ook belangrijk zijn voor de keuze die op dit moment worden gemaakt. Zo maakt het nogal wat uit of je inzet op het behoud van voorzieningen of dat je besluit deze, mede ingegeven door de bezuinigingen, steeds verder gaat verschralen. Soms gaan deze zaken zelfs samen. Jonge gezinnen zorgen ook voor vitaliteit van verenigingen. Maar een gemengde samenstelling van de bevolking stelt werkgelegenheid beschikbaarheid voor onder andere zorg die de steeds groter wordende groep senioren en ouderen nodig heeft. Persoonlijk ben ik er van overtuigd dat voorzieningen die eenmaal zijn verdwenen, niet of nauwelijks zullen terugkeren. Dat heeft de geschiedenis wel uitgewezen. Daarmee is meteen de vraag aan doe orde wat de Heemsteedse Burger over heeft voor de voorzieningen in het dorp. En is de vraag gerechtvaardigd wie dat moet gaan betalen. Zeker nu alles duurder wordt en mensen steeds nadrukkelijker de crisis in hun portemonnee voelen zit niemand te wachten op een verhoging van de OZB. Maar wanneer we de voorzieningen die we in dit dorp hebben, willen houden dan zit er niets anders op. Een andere keuze die gemaakt kan worden is een drastische verhoging van de eigen bijdragen. De vraag is: hoe solidair willen we zijn? Dan heb ik het nog niet eens over nieuwe stappen die we moeten zetten op het terrein van Duurzaamheid en Milieu. Investeren in deze sector vraagt vaak een lange adem en is niet meteen zichtbaar. Maar wel noodzakelijk. In individuele gesprekken en gesprekken met de klankborgroep Duurzaamheid hoor ik dat men veel waarde hecht aan investeren in Duurzaamheid. Maar in de discussie rondom de toekomstvisie is er helaas weinig input gekomen op dit thema. Betekent dit nu dat dé Heemsteedse burger dit onderwerp niet belangrijk vindt? Moet de gemeente op dit terrein niets doen? Mag het niets kosten? Mag het iets kosten en ten koste van wat gaat het dan? Is men bereid hiervoor extra middelen uit te trekken.

Afwegingen die gemaakt moeten worden
Bij het maken van keuzes, lopen niet alle belangen synchroon. Dat geldt ook voor inkomensgroepen. Ook daarbij lopen de voorkeuren en wensen niet meer langs de lijnen van de politieke voorkeuren. Kortom: de wensen van de burger zijn moeilijk in te schatten. En dat is helemaal niet erg. Maar het zou helpen wanneer burgers op bepaalde momenten hun mening expliciet lieten horen als handreiking voor de politiek. Niet omdat de politiek zich er dan gemakkelijk vanaf maakt, maar omdat burgers zich meer vertegenwoordigd voelen wanneer in de Raad over hun belangen wordt gesproken. Zodat we de problematiek van alle dag plaatsen in een breder perspectief. Zodat er meer begrip ontstaat waarom soms keuzes worden gemaakt die in eerste instantie niet voor de hand lijken te liggen. Soms moeten er immers concessies worden gedaan die het belang van een Burger, Hét Groen of Het Monument te boven gaan. Hoe vervelend dat ook is. Maar dat is ook politiek. Wanneer het keuzes zijn die vervelend uitpakken van individuele burgers, is dat natuurlijk heel naar. Maar wanneer deze keuzes breed gedragen worden en in toekomstvisies zijn neergelegd, dan is die inschatting politiek gezien beter te maken.

Moraal van het verhaal
Belangrijke issues van de afgelopen tijd: de locatie Slottuinen, het Rouwcentrum bij de begraafplaats zijn daar voorbeelden van. Maar ook de toekomst van het project Havendreef of de discussie rondom de Vomar zullen voor direct betrokken omwonenden anders liggen dan voor dé Burger van Heemstede. Wanneer iedereen meewerkt aan de besluitvorming is de kans groter dat teleurgestelde burgers van Heemstede meer begrip kunnen opbrengen voor keuzes in het algemeen belang. Hoe moeilijk ook.

De afgelopen maand.
Uiteindelijk is de sneeuw dan toch gevallen. Volop kon er worden geschaatst en iedereen heeft veel plezier gehad. Zelf had ik écht niet meer gedacht dat de winter nog zou komen. Zout en sneeuwruimers waren al in de aanbieding. Als wethouder gladheidsbestrijding is het altijd weer afwachten hoe de plannen die zijn gemaakt uitpakken. Je kunt nog zo goed voorbereid zijn, maar het weer is altijd onvoorspelbaar. De eerste reacties zijn redelijk positief. De hoofdwegen en hoofdfietspaden zijn beter begaanbaar dan vorig jaar. Maar dat wil niet zeggen dat er geen klachten zijn. Een aantal mensen blijft het moeilijk vinden dat in de woonwijken niet wordt gestrooid. De andere kant is dat het ongeveer € 3 000 per keer kost om in de woonwijken te strooien. Vaak blijft het niet bij één keer. Ook hier moet de afweging worden gemaakt tussen de overlast voor het individu en de kosten die we alle burgers in rekening willen brengen.

Verder wordt er hard gewerkt aan de Duurzaamheidsconferentie van 7 maart aanstaande en de Duurzaamheidsnota. Dat geldt eveneens voor het nieuwe Wmo en Lokaal Volksgezondheidsbeleid. Verder wordt er hard gewerkt aan alle transities en wordt regionaal aan een plan gewerkt die ons SW bedrijf Paswerk een structurele toekomst basis te geven.

Tot zover voor deze keer. Via Twitter wordt ingegaan op bijeenkomsten en vergaderingen. Te volgen op: @JurBotterD66 Voor reacties kunt u mailen naar jur.botter@planet.nl. Graag tot de volgende keer.

Jur Botter

De afgelopen maand was intensief en afwisselend. Intensief omdat er ingrijpende keuzes gemaakt moesten worden rondom de bezuinigingen. Afwisselend omdat in vrijwel alle portefeuilles nieuwe ontwikkelingen plaatsvinden. Graag neem ik de lezer mee in de dilemma’s en afwegingen die hierbij aan de orde zijn gekomen.

Bezuinigen leuk?
Bezuinigen is voor een bestuurder door de bank genomen niet leuk. Het imago van de bestuurder loopt vaak schade op en de oppositie ziet de kans schoon om nog eens duidelijk te maken hoe verkeerd een bestuurder bezig is. Toch zijn er momenten dat je er als bestuurder niet aan ontkomt om te bezuinigen. Bijvoorbeeld wanneer het budget afneemt doordat er minder middelen binnen komen door een korting op het gemeentefonds. Een andere reden kan zijn dat je in je beleid andere prioriteiten wilt leggen. Je maakt in dat geval een keuze om bewust in te krijgen om andere accenten te leggen. Een andere reden om te bezuinigen is omdat je denkt dat de activiteiten die je financiert, inmiddels op een andere wijze of door andere partijen wordt ingevuld/uitgevoerd. Of omdat je van mening bent dat de desbetreffende activiteit niet meer past bij je beleid of sturingsfilosofie van de overheid. Maar bezuinigen kan ook omdat je minder geld overhebt voor de desbetreffende activiteit of omdat je denkt dat het goedkoper kan.

Het bezuinigen wordt vaak ingewikkelder wanneer zich een combinatie van factoren voordoet. Omdat wij als gemeenten door de bank genomen ca. 10% moeten bezuinigen omdat we dit bedrag gekort worden door het rijk, zijn drastische keuzes belangrijk. Deze korting voeren wij min of meer 1:1 door op de gesubsidieerde instellening. Een uitzondering daarbij hebben we gemaakt voor instellingen die de groep meest kwetsbaren in onze samenleving ondersteund en begeleid. Deze instellingen worden zoveel mogelijk ontzien. Daarnaast willen we komen tot een aantal nieuwe accenten in het jeugd- en onderwijsbeleid. Er is namelijk behoefte bij de jeugd van Heemstede om ook voor hen de gemeente aantrekkelijker te maken. Omdat er dus geen extra geld is, moeten we en bezuinigen omdat we minder middelen hebben en we moeten bezuinigen om ruimte te vinden voor nieuw beleid. Een samenleving staat immers ook niet stil en krijgt andere behoeftes.

Ontbreken van nuance
De nuances in de discussie omtrent bezuinigingen ontbreken veelal. Zo wordt in de discussie rondom het profijtbeginsel vaak vergeten dat veel senioren/ouderen het de laatste tijd een hoger inkomen hebben dan de generaties ouderen hiervoor. Een iets hogere eigen bijdrage is in dat opzicht gerechtvaardigd. Het beeld van de zielige oudjes die niet te besteden hebben, gaat voor Heemstede door de bank genomen niet op. Daarmee wil ik overigens niet bagatelliseren dat ook in Heemstede er nog altijd een kleine groep kwetsbare ouderen is die wij nog onvoldoende in beeld hebben, maar die komt vaak ook niet naar de activiteiten van de gesubsidieerde instellingen. Om hen te bereiken is een andere aanpak nodig.

Het schrappen van subsidie op peuterspeelzalen voor mensen die het makkelijk ook zonder subsidie kunnen betalen idem dito. Is het nu werkelijk aan de gemeente om mensen met een modaal inkomen of meer dan modaal inkomen maximaal €2 per uur te laten betalen? Of is het reëel om mensen de kosten van € 4,5 per uur zelf te laten betalen? Dit zou allemaal anders zijn indien we met elkaar zouden besluiten om drastisch de OZB te verhogen zodat er extra middelen binnen komen bij de gemeente. Maar ook dan moet je, je afvragen of het “eerlijk” is om op de individu toegesneden activiteiten door iedereen (generiek) te laten opbrengen. Immers, we willen in de meeste gevallen het liefst zo min mogelijk (belasting) betalen en al helemaal niet bijdragen aan activiteiten die andere mensen zelf kunnen betalen.

De meest kwetsbare groep
Hoe zit het dan met de mensen die de activiteiten zelf niet kunnen betalen. Voor de mensen waarvoor de verhoging van de eigen bijdrage of de eigen bijdrage “an sich” al een probleem is? Voor die mensen hebben we in Heemstede een ruimhartig ondersteuningsbeleid. Voor mensen (en kinderen ook) die actief (willen) deelnemen aan de samenleving bestaat de mogelijkheid om op de participatiebudgetten aanspraak te maken. Inwoners in Heemstede die de bijstand zitten kunnen bijvoorbeeld per gezinslid € 175 krijgen om een cursus of activiteit te volgen. Of bijvoorbeeld de contributie te voldoen van de sportvereniging. Daarnaast hebben instellingen en verenigingen vaak een eigen “potje” waaruit soms een gebaar kan worden gemaakt. Verder hebben serviceclubs soms ook mogelijkheden. Ik realiseer mij heel goed dat er ook mensen zijn die zich hiervoor schamen of die vinden dat dit het failliet is van onze (Heemsteedse) samenleving. Feit blijft dat het een periode van relatieve schaarste is en dat we in dergelijke gevallen alle mogelijkheden, kansen en creativiteit moeten aanwenden om het met elkaar zo plezierig mogelijk te hebben. En wanneer je participatie als uitgangspunt neemt, dan zou dit het uitgangspunt moeten zijn. En de bron van de financiering, mits natuurlijk legaal, zou een veel kleinere rol moeten spelen.

Ook op andere plekken
Deze discussie die hierboven staat, speelt ook heel nadrukkelijk op andere terreinen. Bijvoorbeeld in de discussie rondom de Veiligheidsregio Kennemerland. Ook daar moeten drastische bezuinigen worden doorgevoerd. Ook bijvoorbeeld bij de activiteiten van de GGD. Ook daar speelt de vraag wat ga je nog wel of zelf doen? Wat laat je over aan anderen en op welk schaalniveau? Behouden die anderen, die vaak landelijk opereren, hun subsidie vanuit het Rijk nog wel? De gesprekken over de bezuinigingen met de provincie op het cultuuronderwijs is zo’n ander vraagstuk. Het was feitelijk geen taak voor de provincie, maar de provincie heeft de afgelopen jaren wel aan dit onderdeel een financiële bijdrage geleverd. Nu dit ophoudt, houdt dan ook het cultuuronderwijs op of gaan we op zoek naar andere bronnen en vormen?

De afgelopen maand
Naast de bezuinigingen is het punt dat mij de afgelopen maand het meest heeft aangegrepen het niet doorgaan van de thermografische luchtfoto. Een foto die inzicht geeft in het weglekken van energie uit individuele woningen. Veel gemeenten hebben inmiddels een dergelijke foto laten maken omdat het een goed en inzichtelijk instrument is om de communicatie met burgers aan op te hangen. Het voordeel is dat inwoners van Heemstede direct zicht hebben op de vraag hoe het met hun woning is gesteld. Voor woningen in Heemstede kan tussen de € 200 en € 300 aan energiekosten worden bespaard indien de woning goed geïsoleerd is. Een aantal mensen gaf de afgelopen maand aan, hoe kan je nou bezuinigen en toch met die foto? Het antwoord is simpel, de foto gaat om eenmalig geld. Daarnaast gaat het voor een deel ook nog eens om geoormerkt geld voor duurzaamheid dat alleen voor “onderzoek” kan worden ingezet. Ook past de foto in het Duurzaamheidbeleid van het College. Helaas waren alleen Groen Links en D66 voor de foto. Wellicht dat de foto, indien de follow up nog beter is uitgewerkt, nog een keertje terugkomt op de agenda.

Daarnaast afgelopen maand veel overleggen gehad met de VRK/GGD waaronder het voorjaarsoverleg met de GGD; Intern uitvoerig gesproken over de ontwikkelingen van het Speelbos bij Park Meermond (meer dan de moeite waard om daar eens een kijkje te nemen); Opening van de landelijke compostdag, waarbij dit jaar ook veel mensen met de fiets kwamen; aanwezig bij het in gebruik nemen van het Groengas Tankstation aan de Leidsevaart nummer 10; aanwezig bij de ingebruikname LED verlichting bij winkelcentrum Te winkelhof te Heemstede; veel (werk)overleggen, inclusief een keukentafelgesprek, Jeugd- en Onderwijs; Paswerk overleggen over de toekomst van Paswerk; Overleg bij Schiphol over Meetpunten voor geluid(overlast); gesprek met luistervink over geluidsoverlast; Overleg met College Hageveld; gesprek met Achmea over lokaal Volksgezondheidsbeleid; Aanwezig bij bezoek Koos de Vuilnisman aan de Icarusschool; Overleg met schoolbesturen over onderhoud onderwijsgebouwen; Gesprek over de regionale uitvoeringsdiensten (RUD’s) en de vormgeving daarvan in de regio; werkbezoek van de Commissaris van de Koningin aan Heemstede.

Reacties, suggesties en opmerkingen op dit blog zijn meer dan welkom.
Graag tot volgende maand. Ook te volgen op Twitter.
Gegroet, Jur Botter

Het is nu bijna een jaar dat ik de rol van wethouder mag vervullen in onze gemeente. 25 maart aanstaande is het precies een jaar. Afgelopen week, op de kop af, zijn de zittende raadsleden een jaar benoemd in hun functie. Vreemd eigenlijk dat we daar helemaal niet bij stilstaan. 25% Procent van deze termijn zit erop. Dit bracht mij tot een idee over verantwoording en transparantie.

Daarnaast ga ik in op enkele gebeurtenissen in de afgelopen maand. Er was een tijd dat ik de discipline kom opbrengen om iedere week te schrijven, maar helaas kom ik daar niet meer aan toe. Daarom probeer ik relevante zaken die door de week gebeuren via Twitter kenbaar te maken. De blogs met opiniërende onderwerpen komen vanaf nu maandelijks uit.

Verantwoording en Transparantie
Vinden we dat het goed gaat? Zijn we als collectief, even los van partij politieke verschillen, tevreden over de bereikte resultaten van dit eerste jaar. Vinden we dat er een “goed gesprek” met de wethouder moet plaatsvinden? Ik weet eigenlijk niet of dat überhaupt ergens in het land gebeurd. Maar ik heb er nog nooit van gehoord. Cynici zeggen overigens dat iedere commissie en raadsvergadering een assessment is voor de wethouder/het College, maar dat vind ik te gemakkelijk. De burgemeester krijgt wel regelmatig een beoordelingsgesprek met een afvaardiging van de gemeenteraad. Maar ja, dat is een benoemde functionaris.

Politieke partijen zelf doen intern wel steeds meer aan evaluatie van hun kandidaten. Een aantal besturen van politieke partijen heeft lijsten aan de hand waarvan de raadsleden en wethouders langs een meetlat worden gelegd. Dit is een meetlat die door een bestuur is opgesteld en ik vraag mij soms wel eens af hoe een dergelijke beoordeling plaatsvindt. Gaat het om bereikte resultaten? Wordt erin meegenomen hoe tevreden de burgers zijn over een raadslid of bestuurder? Mogen andere partijen er ook iets van zeggen? Door ons kwetsbaar te durven opstellen en ook deze aspecten mee te laten wegen, verlagen we de drempel tussen bestuur en politiek. Dat is mijn rotsvaste overtuiging.

Hoe vinden burgers dat het gaat met het bestuur. Zij hebben natuurlijk de mogelijkheid om bij waar staat je gemeente.nl mee te doen, maar daarbij gaat het ook vooral over de vragen rondom dienstverlening. Minder over het functioneren van de Raad of het College. Ook vraag ik mij af in hoeverre volksvertegenwoordigers en lokale bestuurders in de gemeente bekend zijn en aanspreekbaar zijn voor burgers. Het één maal per jaar met elkaar praten, los van stukken als begroting en jaarrekening, maar op basis van een lokale agenda, kan een waardevolle bijdrage leveren naar mijn idee. Ook zou het ons, meer dan nu het geval is, een beeld kunnen geven of ons een spiegel kunnen voorhouden voor de keuzes die we maken en de manier waarop we bezig zijn. In die zin draagt het bij aan een meer transparantere manier van werken en meer openheid om burgers te betrekken bij wat we doen. Het is het overwegen waard.

De afgelopen maand

Wanneer je een jaar bezig bent als wethouder, dan worden langzamerhand de onderwerpen waarmee je je bezighoudt steeds meer “jou” onderwerpen. In het begin ben je je aan het inlezen en moet je het onderwerp vaak nog in de vingers krijgen. Op zo’n moment is het vaak nog lastig om je eigen stempel erop te drukken. Maar naast alle ins en outs spelen in alle dossier de bezuinigingen een belangrijke rol. Meer dan in het verleden worden discussies gevoerd vanuit een financiële invalshoek. Soms lijkt het erop alsof de financiën leidend worden. Daar wil ik niet in meegaan. Creativiteit, samenhang brengen in en samenwerking zijn hierbij essentiële begrippen. In vrijwel alle dossiers waarvoor ik verantwoordelijk ben, komen deze begrippen ruimschoots aan bod.

Komende week komt een aantal belangrijke dossiers in de Commissies aan de orde, De uitwerking van de Thermografische Luchtfoto om warmte verlies uit woningen te laten meten; de openstelling van het sportpark voor niet gebonden sporten (openluchtfitness en skatebaan); het subsidiebeleid waarin we de bezuinigingen voor de komende jaren hebben benoemd en onderbouwd. Subsidies aan instellingen die diensten leveren aan de meest kwetsbare groepen hebben we daarbij zoveel mogelijk ontzien. Aan deze dossiers is de afgelopen maanden hard gewerkt om met een gebalanceerd voorstel te komen. En hoewel bezuinigen pijn doet, sta ik achter het pakket wat daarin is voorgelegd.

Creativiteit en samenwerking zijn ook nodig bij de dossiers van de Veiligheidsregio Kennemerland en Paswerk. Vanuit alle kanten komen de bezuinigingen op deze organisaties af. Morgen een marathon vergadering om te spreken over de menukaarten, de voorgestelde bezuinigingen die vanuit de organisatie zijn aangedragen. Van een andere orde is het VIVA zorggroep dossier. Gelukkig zijn we nog steeds in gesprek met elkaar, maar het blijft moeilijk om de partijen ervan te overtuigen dat de bal toch écht bij de VIVA Zorggroep ligt en niet bij de gemeenten. Het dossier BIOS taxi is iets verbeterd, maar ook daar nog steeds problemen met service en dienstverlening. We zitten er als gemeenten boven op, maar het duurt natuurlijk allemaal veel te lang.

Verder verschillende overleggen gehad voor de nota Jeugd en Onderwijs. Er wordt momenteel door de ambtenaren geschreven en de eerste concepthoofdstukken zijn gereed. Ook rondom sport voortgang geboekt. Er lijkt een mooie samenwerking te ontstaan tussen Sport Service en SportSupport en zodra duidelijk is hoe de taakverdeling komt te liggen, kunnen we als gemeente aan de slag om in de praktijk het lokale sportbeleid verder uit te bouwen. Dat moet niet moeilijk zijn met al die fantastische verenigingen die we in onze gemeente hebben. Afgelopen avond/nacht was ik nog aanwezig bij het feest ter ere van het 100 jarig bestaan van RCH (voetbal). Een spetterend feest waarbij mensen van diverse achtergronden en verschillende leeftijdscategorieën aanwezig waren. Lekker ongedwongen kunnen dansen. Top!

Tenslotte Duurzaamheid. Ongelofelijk hoeveel informatie op dit thema beschikbaar is en welke boost het heeft gekregen. Ongelofelijk ook hoeveel hierover getwitterd wordt. Afgelopen week was ik aanwezig bij een “gastles” van Koos de Vuilnisman. Een van de activiteiten uit de notitie Duurzaamheid. Koos liet de kinderen zien wat ze allemaal voor vuilnis produceren. Wat je ermee zou kunnen doen en hoe je het afval kunt vermin eren. De kinderen zaten ademloos naar Koos te luisteren. De reacties na afloop waren dan ook vrijwel allemaal positief.

Reacties, suggesties opmerkingen zijn meer dan welkom.
Graag tot volgende maand.
Gegroet, Jur Botter