In 2006 publiceerde de Utrechtse Belgische hoogleraar Nederlandse letterkunde de bundel Het lijf in slijk geplant. Gedichten uit de Eerste Wereldoorlog (Antwerpen 2006). Een dikke verzameling gedichten uit heel Europa over de Eerste Wereldoorlog. Op pagina 533 vinden we Giuseppe Ungaretti:
Soldati
Si sta come
d’autunno
sugli alberi
le foglie
Soldaten
We zijn als
in de herfst
aan de bomen
de bladeren
De nauwelijks als lippen te omschrijven lijnen van de wat onnozele jongensmond sluiten zich enthousiast om de hals van de waterfles, alsof het niet plastic, maar iets vergelijkbaars van vlees en bloed is. Het leidt me af van de spreker die betoogt dat een veelheid van kennis over de holocaust, leidt tot gif over de vernietiging die weer leidt tot speelsheid over de holocaust die zich uit in Auschwitslego. (#voorbeeld#) Het is afgelopen woensdag, ik ben op de Holocaust Memorial Day(HMD) in Utrecht, waar zich, ondanks de tentamens en de onchristelijke tijd waarop men blijkbaar over de vernietiging van allerlei ongewensten tijdens de Tweede Wereldoorlog moet praten, een man of dertig op het symposium afgekomen. Normaal gesproken had ik er het nut niet van ingezien om u hierover te berichten, maar ik zat net de filmklassieker All Quiet on the Western Front (1930) te kijken, toen ik weer aan woensdag terug moest denken.
Als ik soms het nieuws kijk of lees snap ik er niets van. Neem een volk dat eeuwenlang vervolgd is om hun geloof en om jaloezie (of is dat een fabeltje?) vanwege hun rijkdom. Na het dieptepunt aller vervolgingen voelt de internationale gemeenschap zich schuldig, want er is wel heel weinig gedaan om hen te beschermen. Een kleine tweeduizend jaar geleden heeft het vervolgde volk gewoond in een gebied dat op dat moment onder de controle staat van een koloniale wereldmacht. Deze natie besluit het grote hart te laten spreken en zegt tegen een ander volk, laten dat er al langer dan tweeduizend jaar woont dat ze wat moeten indikken, want ze krijgen nieuwe buren waarmee ze het land moeten delen. ‘Nieuw’ is hier overigens een relatief begrip. Het vervolgde volk is namelijk al decennia lang aan het emigreren naar het land waar ze tweeduizend jaar geleden woonden, maar dit gebeurde slechts in beperkte mate. Vanaf de moeder aller vervolgingen wordt hen echter geen strobreed in de weg gelegd. De internationale gemeenschap vergeet bij de samenvoeging voor het gemak dat beide volkeren elkaar het licht in de ogen niet gunnen, maar je hoeft geen geleerde te zijn om te begrijpen dat het geen jaar duurt voor er een burgeroorlog uitbreekt. Het vervolgde volk overwint het andere volk, met alle gevolgen van dien. Buurlanden, die zich in tweeduizend jaar meer verwant zijn gaan voelen met het andere volk, vallen de nieuw uitgeroepen staat van het vervolgde volk binnen. De strijd wordt andermaal in het voordeel van het vervolgde volk beslecht, maar tot op de dag van vandaag heerst er onrust in die regio.
