“De aap, zou Pnin zeggen, kan niet in de mouw verborgen blijven.” Deze woorden schreef de Russisch-Amerikaanse schrijver Vladimir Vladimirovitsj Nabokov in 1957 in zijn boek Pnin, een tragi-komisch verhaal over de  gelijknamige Russische professor Pnin die geëmigreerd is van zijn vaderland naar Amerika, waar hij les geeft op een college en zich tevergeefs aan zijn nieuwe land probeert aan te passen. Dat de aap niet in de mouw verborgen kan blijven geldt ook voor de plannen van Rutte I met onderwijs. Werd in het regeerakkoord nog gerept over “maatregelen en geld zijn nodig om een forse kwaliteitsimpuls te kunnen geven”, vandaag is duidelijk geworden dat het kabinet over niets anders heeft nagedacht dan de bezuinigingen. Staatssecretaris Zijlstra heeft namelijk besloten geen boete meer door te rekenen aan de onderwijsinstellingen voor langstudeerders, maar het bedrag dat het kabinet met deze boetes dacht op te halen wordt wel gewoon geïnd bij de universiteiten en hoge scholen!

Het besluit van Zijlstra om gewoon door te gaan met de korting getuigt niet alleen van een enorm bord voor zijn kop – iets waar politici steeds vaker mee kampen – maar ook van het chronische tekort aan onderwijs-expertise onder politici. De staatssecretaris lijkt er wel trots op te zijn. In zijn reactie aan de Raad van State, dat zware kritiek uitte op het originele wetsvoorstel, schrijft Zijlstra  bijvoorbeeld dat het wetsvoorstel niet “evidence-based” is; “er zijn geen gegevens voorhanden over het mogelijke effect van collegegeldverhoging. Dat hij toch de wet wil doorvoeren verklaart hij door te zeggen dat men kritischer gebruik gaat maken van voorzieningen die duurder zijn. Je hoeft geen geleerde te zijn om te begrijpen dat er flink wat haken en ogen zitten aan deze aanname: er is immers geen bewijs voor.

Daarnaast hebben eerdere (verkapte) bezuinigingen, zoals de invoering van de basisbeurs,  uitgewezen dat ze geen stimulans vormen voor studenten om sneller af te studeren. Sterker nog, er wordt nu gemiddeld vier maanden langer gestudeerd dan in 1995! Ook destijds betekenden deze maatregelen overigens het duurder maken van voorzieningen.

De Raad van State denkt dat deze langere studieduur komt doordat het Nederlandse onderwijssysteem te extensief is. Simpeler gezegd; er zijn te weinig colleges. Dat kan ik alleen maar onderstrepen, sterker nog, ik heb het hier al eens eerder betoogd. (Nog steeds denk ik dat alleen een radicale hervorming van het  onderwijssysteem de Nederlandse kenniseconomie tot nog grotere hoogten kan brengen. Dat betekent onder andere dat een student zo lang mogelijk zo breed mogelijk opgeleid wordt, het liefst tot in het eerste jaar op de universiteit. Na dat eerste jaar wordt een studiekeuze gemaakt en dan volgen drie bachelorjaren. Hierdoor wordt die titel hopelijk serieuzer genomen worden op de arbeidsmarkt en kunnen de echt goede studenten door voor hun master en doctor’s titel. Ik zou me kunnen voorstellen dat dit zelfs enige kostenbesparingen met zich meebrengt doordat studenten bijvoorbeeld door de lange aanlooptijd beter voorbereid worden en dus minder vertraging oplopen bij een verkeerde keuze. Maar dat terzijde.)

In zijn antwoord aan de Raad van State beloofd Zijlstra de extensivering van het onderwijs te tackelen, maar staat dat niet haaks op de genoemde bezuinigingen? De vraag dringt zich ook op waarom de bezuinigingen perse doorgezet moeten worden. Waarschijnlijk omdat Zijlstra maar met één doel op de positie is gezet waar hij nu zit: bezuinigen, bezuinigen en nog eens bezuinigen. En dat doet hij met verve.

Overigens is Zijlstra’s besluit ook een getuigenis van de zwakte van de onderwijslobby in Nederland: hij kan het zich permitteren duizenden studenten en hoogleraren te negeren – de experts worden weer eens niet serieus genomen. Hoe moet dat nu verder? Weer naar het Malieveld, maar nu met tienduizenden? Het zal weinig uithalen gezien de (noodzakelijke) taak  die dit kabinet zichzelf heeft opgelegd: bezuinigen. Wat moet er dan gebeuren? Zouden studenten en docenten niet beter met één stem kunnen spreken? Of het helpt weet ik niet, maar over dit soort zaken moet maar eens serieus nagedacht, gedebatteerd én gehandeld worden in het (hoger) onderwijslandschap; hoe wordt ervoor gezorgd dat onderwijs weer serieus genomen wordt? (In de goede betekenis.)

De aap kon niet langer in de mouw verborgen blijven. De in het regeerakkoord genoemde belofte dat het (hoger) onderwijs een kwaliteitsimpuls moet krijgen is immer niets meer dan een leugen, een politiek foefje om critici de mond te snoeren. De beloofde impulsen krijgen immers pas hun beslag na de vier jaar dat dit kabinet zou moeten zitten. Dat er bezuinigd moet worden is te verdedigen, zelfs op onderwijs, wat ik echter niet snap is waarom daar niet gewoon voor uitgekomen wordt? Waarom claimt Rutte I het onderwijs te verbeteren, terwijl ze gewoon aan het bezuinigen zijn? Of duurt eerlijkheid alleen het langst als je geen politicus bent?

JvV

Tags: actualiteit, politiek, rutte, Rutte I, studenten, universiteit, Zijlstra

Dit bericht is geplaatst op Woensdag, februari 2, 2011 om 18:22 en is geplaatst in categorie Actualiteit. U kunt reacties op dit bericht volgen met de RSS 2.0 feed. U kunt hier een reactie achterlaten.