Komende week zal het er op aankomen, de kamer zal beslissen wat het woord netneutraliteit betekent in Nederland. Verrassend genoeg gaat het hierbij niet om controle vs vrijheid, kinder-porno bestrijding of zelfs copyright bescherming: de bottom line is vrije-markt vs vrije-markt, of zoals ik het in de titel verwoorde: liberalisme vs liberteins evangelisme. Het ideaal is de vrije markt, evolutie in de markt is het middel en vrijheid van keuze is het doel. De vraag is niet of of we concurrentie en vrije keuze voor de consument willen, maar of die echt bestaat in het voorstel van de andere partij. Netneutraliteit is hiermee voor even de frontlinie tussen de liberale stromingen. Onze vrijheid staat op het spel en het zal de PVV zijn die kiest tussen vrijheid voor de consument en vrijheid voor de telecomaanbieder.

Ik zal hier niet de gehele discussie over de basis van netneutraliteit doornemen, deze is eerder door Nu.nl, Bits of Freedom, Wikipedia en Webwereld (ook deze) reeds in volle glorie uitgewerkt.
Waar ik hier op in wil gaan zijn de reacties vanuit VVD hoek op kritiek op hun voorstel. Ik quote Afke Schaart (@afke1 op twitter):

• “Als het aan de pseudoliberalen van D66 ligt gaan de kosten voor data voor iedereen omhoog. En dan weer klagen dat ze omlaag moeten..” (twitter)
• “Als PVV oppositie steunt leidt dat tot flink meer kosten data abo’s. Als dat 25 Euro extra wordt is het “Geeltje van Geert” geboren!” (twitter)
• “Alleen Chili heeft prijsdifferentiatie verboden. Willen we dat voorbeeld volgen? Dat is funest voor ons investeringsklimaat.” (vvd.nl)
• “Nieuwe businessmodellen nl. helemaal nog niet bekend! Ik ken ze niet. Europese Commissie doet onderzoek, waarom nu al ingrijpen in de markt?” (twitter)
• “Het alternatief is dat de rekening van een relatief kleine groep ‘grootverbruikers’ terecht komt bij de grote massa. Ik vind dat niet eerlijk. Internet moet wel betaalbaar blijven.” (vvd.nl)

Laten we proberen te destilleren wat de hoofdargumenten zijn van de VVD in reactie op kritiek. Ik moet hierbij een beetje interpreteren aangezien mevrouw nergens direct uitlegt waarom de prijzen meer zouden stijgen bij de voorstellen van de andere partijen. Als ik hierbij iets weglaat of verkeerd interpreteer, sta ik open voor kritiek.

1. Voorstel D66 laat geen differentiatie meer toe en daardoor gaat de prijs omhoog
2. Iedereen betaalt mee aan “grootverbruikers”, het voorstel van de VVD maakt dit “eerlijker”
3. De Europeese Commissie heeft nog niets besloten

Het derde punt is natuurlijk het meest vermakelijke. De euro-sceptische VVD die vaak de mond vol had over Brusselse invloed, zien hier nu een goed argument in voor uitstel (…en afstel?). Ik zou hier verder inhoudelijk zelf op in kunnen gaan, maar ik laat hierbij graag het woord aan Eurocommissaris en Vice-President van de Europeese Commissie Neelie Kroes (VVD):

• “Die verantwoordelijkheid ligt bij de landen zelf” (WebWereld)
• “Internetproviders zouden de toegang tot hun diensten of inhoud niet mogen beperken vanuit commerciële overwegingen. Het mag enkel voor de beveiliging of ter bestrijding van spam” (ZDnet.be)

Inmiddels is mevrouw Kroes zoals bekend een onderzoek gestart om te kijken wat vanuit Brussel mogelijk is. Wie de stukken hierover leest leert dat naming and shaming de voorlopige stategie lijkt te worden. Wat echter niet vergeten mag worden is dat Europa door de omvang altijd trager zal bewegen dan de nationale politiek, en waar men hier voor wil waken is dat de Europeese Commissie straks niet hoeft te reageren op de onwenselijke praktijk van een gefragmenteerd internet.
Daarnaast doet mevrouw Schaart alsof onze mobiele operatoren moeten concurreren met het buitenland. Echter iedere aanbieder die hier opereert concurreert slechts met andere aanbieders die hier opereren. De regels zouden onze aanbieders niet benadelen ten opzichte van het buitenland omdat iedere (buitenlandse of binnenlandse) aanbieder die hier haar diensten aanbiedt zich aan de zelfde regels moet houden. Als onze aanbieders het internet wel willen fragmenteren, in het buitenland staat niets hen in de weg om daar op die wijze te concurreren.

Maar laten wij ons nu richten op de hoofd argumenten 1 en 2.

1. Voorstel D66 laat geen differentiatie meer toe en daardoor gaat de prijs omhoog

Dit argument bestaat uit 2 onderdelen: het verbieden van differentiatie en de bewering dat de prijs dan omhoog gaat. In de simpele voorstelling van zaken die de VVD op dit punt bezigt, lijkt dit zelfs nog wel logisch: differentiatie bevordert concurrentie, minder differentiatie verlaagt dat en bij minder concurrentie gaan de prijzen omhoog. Dit argument loopt echter spaak op twee essentiële punten:
1. differentiatie blijft mogelijk op bandbreedte en dataverkeer,
2. dit is alleen waar als bij het tegenvoorstel geen andere problemen zijn.
Dit laatste komt neer op het volgende: mevrouw Schaart gaat er zonder bewijs of zelfs argumentatie vanuit dat de fragmentatie van het internet op basis van apps & websites niet tot hogere prijzen leidt.

Als ik straks moet bijbetalen voor WhatsApp en Facebook  pakketten, zou ik snel meer kwijt kunnen zijn. Zeker als ik ook nog een YouTube pakket nodig heb om dat ook af en toe te mogen bezichtigen. En wie betaalt er dan voor mijn dataverkeer? Of moet ik eerst dataverkeer & snelheid inkopen en moet ik dan nog bijbetalen voor wat ik er mee doe? Of moet ik een YouTube pakket inkopen en betaal ik (als iemand die af en toe een filmpje kijkt) mee aan mensen die de hele dag niets anders doen? Of een combinatie van het voorgaande: koop bandbreedte in die ik niet mag gebruiken voor YouTube want daarvoor moet ik weer apart bandbreedte inkopen?

Het is nu duidelijk dat ik vermoed dat het meer gaat kosten in het voorstel van de VVD dan met het amendement Verhoeven cs.

2. Iedereen betaalt mee aan “grootverbruikers”, het voorstel van de VVD maakt dit “eerlijker”

Deze bewering van mevrouw Schaart is zo volledig onjuist, dat ik haast niet weet waar ik moet beginnen. Wat zij zegt is juist waar het voorstel van Kees Verhoeven ons beschermt en haar voorstel helemaal niets aan doet. In het voorstel van D66 neem je internet af als geheel, hoe je daar gebruik van maakt is aan jou en niet aan je provider. Als jij een beetje mail ophaalt en af en toe Nu.nl bezoekt neem je een kleine databundel en betaal je dus niet mee aan de “grootverbruikers” die de hele dag Youtuben. En als je een “grootverbruiker” bent dan koop je natuurlijk een grotere databundel.

In het voorstel van de VVD is juist geen aanmoediging voor dit soort “eerlijke” prijsdifferentiatie, het laten betalen voor specifieke websites zegt niets over het “grootverbruik”. Hier valt nog veel meer over te zeggen, bijvoorbeeld dat WhatsApp vrijwel geen dataverkeer genereert en ook Skype eigenlijk peanuts is. Echter het bovenstaande is de kern waar het om gaat, al die andere punten zijn slechts bijzaak.

Liberalisme of liberteins evangelisme

De droom van vrijheid in het liberalisme is simpel: concurrentie en keuze op een vrije markt. Liberteinen geloven dat er maar één oplossing is voor ieder probleem: dereguleren. Regels stellen is slecht en maakt de vrije markt kapot. Dergelijke ideeën zijn reeds vele malen achterhaald en ik zou er niet eens een economische crisis voor nodig hebben om daar tegenin te gaan.
Liberalisme draait om die vrije markt van ideeën, van geld, van goederen en gedachten. Liberalisme is een complex evenwicht tussen jouw vrijheid en de mijne, waar die van mij begint en waar die van jou eindigt bepaalt ons beide vrijheid. Wetgeving tegen monopolies, wetgeving tegen discriminatie en wetgeving als idee op zich laat zien dat om die vrijheid tussen jou en mij (of mij en KPN) ook regels nodig heeft. Deze regels beperken ons niet maar zorgen ervoor dat Ingrid van Engelshoven voorzitter kan zijn van D66 tegen de voorkeuren van de SGP en dat Microsoft het bestaan van Apple niet onmogelijk kan maken.

Natuurlijk schieten sommige regels te ver door en gaat het soms mis. Maar het is niet “pseudoliberaal” om de vrijheid van ideeën op het internet te handhaven ten koste van de vrijheid van Vodafone om mij geld te vragen voor WhatsApp. We worden ook niet zomaar Chili als we de kansen van de kleine ondernemers op internet veilig stellen door te voorkomen dat ik straks aan KPN moet betalen om de websites van mijn klanten mobiel bereikbaar te krijgen. In tegendeel zelfs: als slechts de grote jongens het kunnen betalen om op internet te zijn, komen we dichter bij de onvrije samenleving.

Het liberalisme is geen evangelie, het is een continue discussie tussen ons allen hoe wij onze vrijheid kunnen garanderen. Vereng die niet tot een “geeltje van Geert”, Chili of pseudo-wat-dan-ook. Voer deze op de inhoud, leg uit waarom je dingen vindt en roep niet zomaar “bij hullie wordt het duurder”.
Denk alsjeblieft nog even heel goed na voor je beslist of committeert.

Dat is mijn oproep, niet alleen aan mevrouw Schaart maar aan de gehele Tweede Kamer, als zij binnenkort bepalen of wij tot de eerste landen met echte internetvrijheid behoren of op dit gebied onze kans op een voorbeeldfunctie in de wereld laten schieten. Ooit hadden wij lef en legaliseerden wij het homo-huwelijk, gedoogden wij soft-drugs en maakten wij een einde aan uitzichtloos lijden.
Laat ons dat lef hervinden.

Voor de volledigheid: het amendement Verhoeven cs is mede ingediend door Martijn van Dam (PvdA), Sharon Gesthuizen (SP) en Bruno Braakhuis (GroenLinks). Jhim van Bemmel (PVV) heeft in eerste instantie steun toegezegd. Bits of Freedom heeft een aanmoediging/complimenteer pagina aangemaakt met hun contactgegevens.
Aan de andere kant kunt u de contact gegevens van Afke Schaart hier vinden als u haar deelgenoot wilt maken van uw (beschaafde!) afkeuring.