‘Mid-term’ – ik werd er al voor gewaarschuwd vóórdat ik in 2009 als Europarlementariër werd geïnstalleerd. “Dan gaat alles veranderen”, klonk het dreigend. “Dan denkt men weer aan de komende verkiezingen en is iedereen gespitst op het eigen belang: herverkiezing.”

Wat dezer dagen het nieuws haalt, is de van te voren bedisselde verkiezing van de voorzitter van het Europees Parlement. Kranten reppen echter niet over het kaartenhuis dat de afgelopen weken onder de voorzitter is opgebouwd. Naast wetgeving bestaan er het Europees Parlement namelijk ook ‘baantjes’. Het hoogst haalbare is natuurlijk het voorzitterschap, maar je kunt ook voorzitter worden van een politieke fractie, van een parlementaire commissie of delegatie (bijvoorbeeld de Canada-delegatie). En waar voorzitters zijn, zijn ook vicevoorzitters – in Europa vaak wel drie.

Een duivels dilemma natuurlijk, hoe je die posten allemaal vult. Open verkiezingen zouden te lang duren en politiek tot scheve verhoudingen leiden. Dus heeft ene meneer d’Hondt ooit een verdeelsleutel bedacht, gebaseerd op nationaliteit en politieke kleur. Dat ‘systeem-d’Hondt’ is sindsdien heilig.

Nu worden voorzitterschappen in nationale parlementen natuurlijk ook politiek verdeeld. Maar in het Europees Parlement heb je die extra dimensie: nationaliteit. De Belgische socialisten vinden het prima als de Petitiecommissie een socialistische voorzitter uit Polen krijgt, maar de Belgen willen ook wat.

Dat kaartenhuis is de afgelopen weken opgebouwd. Heel veel baantjes en dus heel veel mensen die er belang bij hebben dat dat huis blijft staan. Ook de derde vicevoorzitter van de Moldavië-delegatie wil zijn baan immers behouden, en stemt dus op de uitonderhandelde voorzitterskandidaat.

Ik moet toegeven, het systeem werkt in zoverre, dat binnen een relatief korte tijd alle posten zijn ingevuld. Er is alleen één probleem: competentie is niet het cement dat het kaartenhuis verstevigt. En last minute wijzigingen kunnen leiden tot zeer verrassende benoemingen.

Maakt dat het EP een incompetent geheel? Nee. Mijn ervaring is dat vaak hele goede politici op belangrijke posities terechtkomen. Maar het leidt wel tot bedrijfsongevallen. Dat schaadt de politieke kracht én het aanzien van het Europees Parlement. Die ‘baantjes’ lijken misschien kinderachtige ijdeltuiterij, maar uiteindelijk gaat wel degelijk om politieke invloed en macht. Daarom zijn ze relevant en behoren ze zoveel mogelijk volgens de politieke verhoudingen te worden ingevuld. Toch mag dat mijns inziens niet de enige basis zijn. Vertrouwen en competentie mogen het ‘systeem-d’Hondt’ doorbreken.