Frisse wind

22 maart, 2012 door gerbenjan-gerbrandy

Van mij mag de wind in Nederland nog wel een tijdje uit het noordoosten waaien. Die wind komt namelijk uit Denemarken en is sinds de laatste verkiezingen in september vorig jaar frisser dan fris. Onder leiding van premier Helle Thorning-Schmidt is in Denemarken afscheid genomen van het naar binnen gekeerde kabinet-Rutte-achtige beleid. Nu wordt er vanuit Kopenhagen weer naar de toekomst gekeken. Vreemd genoeg is dat steeds zeldzamer in de politiek.

Ook vanmorgen maakte Thorning weer indruk, pratend als EU-voorzitter over de toekomstige EU-begroting. Haar boodschap? Europa moet focussen op structurele economische groei door meer innovatie en duurzaamheid. Europa moet de bestaande programma’s, zoals het landbouw- en cohesiebeleid, sterk hervormen met die twee uitgangspunten als leidraad. Het was alsof ze het zo voorlas uit mijn D66-pamflet ´Europa verdient beter´.

En wat wil Nederland? Nederland wil 1 miljard euro minder aan Europa betalen. En verder? Er is geen verder. Het denken stopt bij die 1 miljard euro. Dat doel wordt waarschijnlijk wel gehaald, want ook andere lidstaten willen een eerlijker verdeling van de rekening. Maar Nederland heeft zoveel meer te winnen bij een grondige hervorming van Europa zoals ook Thorning die voorstaat. Daaronder valt ook een betere financiering van Europa via directere financiering. Niet een smak geld overhevelen waarvan de hoogte in achterkamertjes is beklonken, maar direct – bijvoorbeeld via een percentage van de btw.

Nederland is daar principieel tegen, terwijl het alleen maar voordelen kent. Voorzitter van de Europese Commissie Barroso zette vanmorgen een voordeel uiteen waarvoor Rutte c.s. misschien wel het meest gevoelig is: met de invoering van een financial transaction tax waarvan de inkomsten voor 2/3 naar de EU gaan, zou de Nederlandse staat  2,8 miljard euro minder afdragen aan Brussel. Hé, dat is toch fors meer dan  1 miljard euro?!

Mijn advies: zet alle ramen op het noordoosten op het Binnenhof open en adem de inspirerende lucht uit Denemarken in. Daar is het nog niet te laat voor. Iets meer wind uit die richting had zelfs de Elfstedentocht door laten gaan.

 

Ook achterkamertjesdeuren kunnen open

14 februari, 2012 door gerbenjan-gerbrandy

In de openbaarheid gedragen mensen zich anders dan achter gesloten deuren. Bedenk maar hoeveel Pavarotti’s en Callassen hun talenten alleen durven te vertonen onder de warme stralen van de eigen douchekop. Dat is voor politici niet anders. Ook politici handelen anders als iedereen kan meekijken. Premier van alle Nederlanders Wim Kok scheen een dictator te zijn naar eigen medewerkers. Beslotenheid haalt alle remmen weg, positieve én negatieve.

Openbaarheid kan een zuiverende werking hebben. Zo ook in Europa. Een van de grootste Europese problemen ligt paradoxaal genoeg in de lidstaten. Daar wordt 80 procent van het EU-geld uitgegeven en daarbij gaat veel, heel veel mis. Dat is op te lossen, zou je denken. Kwestie van politieke, openbare verantwoording door de nationale ministers van Financiën. Maar helaas, die weigeren dit. Wat een wethouder van de kleinste gemeente nog niet voor elkaar zou krijgen, lukt in Europa wel: weglopen van financiële verantwoording. D66 probeert dit met anderen al jaren aan te pakken. Maar we blijven stuklopen op een grote meerderheid van de lidstaten. Zo bestaat er een soort niet-aanvalsverdrag tussen de lidstaten: val jij mij niet lastig met mijn gesjoemel, dan doe ik niet moeilijk over jouw gerotzooi met EU-geld.

Daarom bedacht ik een list. Ieder jaar bespreekt de Raad van Europese ministers van Financiën het jaarverslag van de Europese Rekenkamer. Daarin staat met naam en toenaam vermeld wat en waar het fout gaat. Maar dat leidt vreemd genoeg binnen deze Raad nooit tot harde conclusies en afspraken over betere verantwoording. Daarom heb ik de Raad gevraagd deze bespreking te agenderen in een openbaar gedeelte van de Raadsvergadering. Dan kan iedereen zien dat de lidstaten samenspannen om maar zoveel mogelijk EU-geld naar eigen land te harken. Uiteraard weigerde de Raad dit verzoek.

Maar na vandaag komt daar hopelijk verandering in. D66-Kamerlid Gerard Schouw heeft vorige week in de Tweede Kamer een motie ingediend, waarin het kabinet wordt gevraagd zich hard te maken voor deze openbare bespreking. Zojuist is deze motie aangenomen. Nu moet minister De Jager met de motie in de hand naar Brussel om een officieel verzoek te doen. Als De Jager slim is, zoekt hij van te voren nog steun voor dit verzoek bij collega´s uit landen die ook meer transparantie willen.

Deze extra druk moet de Brusselse achterkamertjes kunnen openbreken. Alleen dan krijgen we een betere Europese Unie. Nu alleen maar hopen dat de ministers er niet bij gaan zingen.

Zie hier mijn vragen en de antwoorden van de Europese Commissie.

 

Kaartenhuis

20 januari, 2012 door gerbenjan-gerbrandy

‘Mid-term’ – ik werd er al voor gewaarschuwd vóórdat ik in 2009 als Europarlementariër werd geïnstalleerd. “Dan gaat alles veranderen”, klonk het dreigend. “Dan denkt men weer aan de komende verkiezingen en is iedereen gespitst op het eigen belang: herverkiezing.”

Wat dezer dagen het nieuws haalt, is de van te voren bedisselde verkiezing van de voorzitter van het Europees Parlement. Kranten reppen echter niet over het kaartenhuis dat de afgelopen weken onder de voorzitter is opgebouwd. Naast wetgeving bestaan er het Europees Parlement namelijk ook ‘baantjes’. Het hoogst haalbare is natuurlijk het voorzitterschap, maar je kunt ook voorzitter worden van een politieke fractie, van een parlementaire commissie of delegatie (bijvoorbeeld de Canada-delegatie). En waar voorzitters zijn, zijn ook vicevoorzitters – in Europa vaak wel drie.

Een duivels dilemma natuurlijk, hoe je die posten allemaal vult. Open verkiezingen zouden te lang duren en politiek tot scheve verhoudingen leiden. Dus heeft ene meneer d’Hondt ooit een verdeelsleutel bedacht, gebaseerd op nationaliteit en politieke kleur. Dat ‘systeem-d’Hondt’ is sindsdien heilig.

Nu worden voorzitterschappen in nationale parlementen natuurlijk ook politiek verdeeld. Maar in het Europees Parlement heb je die extra dimensie: nationaliteit. De Belgische socialisten vinden het prima als de Petitiecommissie een socialistische voorzitter uit Polen krijgt, maar de Belgen willen ook wat.

Dat kaartenhuis is de afgelopen weken opgebouwd. Heel veel baantjes en dus heel veel mensen die er belang bij hebben dat dat huis blijft staan. Ook de derde vicevoorzitter van de Moldavië-delegatie wil zijn baan immers behouden, en stemt dus op de uitonderhandelde voorzitterskandidaat.

Ik moet toegeven, het systeem werkt in zoverre, dat binnen een relatief korte tijd alle posten zijn ingevuld. Er is alleen één probleem: competentie is niet het cement dat het kaartenhuis verstevigt. En last minute wijzigingen kunnen leiden tot zeer verrassende benoemingen.

Maakt dat het EP een incompetent geheel? Nee. Mijn ervaring is dat vaak hele goede politici op belangrijke posities terechtkomen. Maar het leidt wel tot bedrijfsongevallen. Dat schaadt de politieke kracht én het aanzien van het Europees Parlement. Die ‘baantjes’ lijken misschien kinderachtige ijdeltuiterij, maar uiteindelijk gaat wel degelijk om politieke invloed en macht. Daarom zijn ze relevant en behoren ze zoveel mogelijk volgens de politieke verhoudingen te worden ingevuld. Toch mag dat mijns inziens niet de enige basis zijn. Vertrouwen en competentie mogen het ‘systeem-d’Hondt’ doorbreken.

Verhagen ontloopt, Bleker sloopt

13 december, 2011 door gerbenjan-gerbrandy

Na 3 jaar onderzoek kwam de Taskforce Biodiversiteit van Hans Alders dinsdag met de conclusie dat de economie kansloos is zonder ecologie. Dat wisten we natuurlijk al lang en daarin zit ook niet het grote belang van dit eindrapport. De waarde zit in het gemeenschappelijke advies van wetenschappers, overheden, bestuurders, bedrijven en maatschappelijke organisaties om concrete maatregelen te nemen om de economie te redden.

Hoe? Door de natuur in Nederland, Europa en de wereld te beschermen. Door onbetaalde rekeningen toe te wijzen. Want wie betaalt nu voor de vernietiging van de wereldwijde natuur? Niet de producent van tropisch hardhout, niet de visser die de zeebodem met z´n netten vernielt, niet de kolencentrale die de lucht vervuilt. We betalen die rekening met z´n allen. Maar nu nog even niet! We moeten ons belastingstelsel vergroenen en subsidies met perverse effecten op ons milieu afbouwen, om te voorkomen dat die rekening maar blijft oplopen. Het is alsof we massaal tegen enorme rente lenen bij de DSB-bank van Dirk Scheringa en niet in de gaten hebben dat we straks niet kunnen terugbetalen.

Dit kabinet wil graag Nederland aan de Nederlanders terug geven. Een brede vertegenwoordiging van die Nederlanders heeft dinsdag via de Taskforce Biodiversiteit een opdracht terug gegeven aan het kabinet. Minister Verhagen tekent daarover een intentieverklaring om die opdrachten ook daadwerkelijk uit te gaan voeren. Maar hoe geloofwaardig is die intentie? Verhagens buurman op het ministerie, staatssecretaris Henk Bleker, draait het namelijk om: alleen als de economie voldoende groeit, hebben we geld over om nog wat aan natuur te doen. En nu dus even niet.

Hoe kan een kabinet mooi weer spelen met een intentieverklaring over biodiversiteit, als het op hetzelfde moment druk bezig is diezelfde biodiversiteit de nek om te draaien? Dat zou zelfs Verhagen te ver moeten gaan.

Als rapporteur voor biodiversiteit in het Europees Parlement juich ik de voorstellen van de Taskforce toe. Sterker, veel van de ideeeën zullen – terecht – ook Europees worden vastgelegd. En dan wordt Verhagen alsnog gedwongen zijn eigen intenties uit te voeren. Misschien voor hem iets nieuws.

Faces saved, climate lost

11 december, 2011 door gerbenjan-gerbrandy

 

Waarom hebben we ook al weer de jaarlijkse klimaattop van de VN? Oh ja, ‘tuurlijk, om met elkaar af te spreken hoe we de aarde gaan redden. Is dat gelukt? Mwah, niet echt. Wat heeft Durban ons opgeleverd? 1) Een Kyoto 2 light; 2)een nieuwe klimaatportemonnaie, groot genoeg voor $100 mld, maar nu nog leeg; 3) de afspraak om in 2015 bindende doelen af te spreken die in 2020 ingaan.

Dat veel deelnemers aan de top positief reageren op deze uitkomst, zegt veel over de verwachtingen van te voren en de oververmoeidheid na 40 uur non-stop onderhandelen. Het klimaat schiet er niets mee op. Ondanks de sterke inzet van de EU.

Staatssecretaris Atsma is diktevreden met de overeenkomst. Vreemd eigenlijk. Want of de coalitie gelooft in de bedreiging van klimaatverandering en dan is de uitkomst gewoon slecht, of ze vinden klimaatverandering allemaal maar onzin en dan zijn de verplichtingen die de EU aangaat volstrekt onnodig.

Grootste verliezers zijn landen die als eerste geconfronteerd worden met de klimaatveranderingen. Eilandjes in de Stille Oceaan, maar ook veel Afrikaanse landen waar de droogte onmenselijk wordt.

Verliezers zijn ook de koplopers in het bedrijfsleven. De knuffelbedrijven van politici. Zij worden nu gestraft voor hun durf en excellentie ten faveure van hun vieze achterblijvende broertjes. Dat is hetzelfde als de zwaarte van schoolexamens afstemmen op de slechtste leerling. Waar de politiek bedrijven zou moeten aansporen schoner te produceren, is nu het omgekeerde aan het gebeuren. De politiek loopt storend in de weg. Als een scheidsrechter die de watervlugge aanvaller zelf neerhaalt, in plaats van deze tegen vliegende tackles van verdedigers te beschermen.

Het financiële niet-aanvalsverdrag

18 november, 2011 door gerbenjan-gerbrandy

Voor de 17e keer op rij keurde de Europese Rekenkamer vorige week de jaarrekeningen van de Europese Unie af. Voor menig burger reden om maar weer eens te hoop te lopen tegen Brussel. Ook de nationale parlementen van de 27 lidstaten richten hun pijlen op de EU. Onterecht! Want kijk nou eens even goed wie de verantwoordelijken zijn: dat zijn de eigen ministers. De fouten zitten vooral in de landbouw- en regionale subsidies, geld dat wordt besteed onder verantwoordelijkheid van nationale overheden.

Met een schriftelijke vraag zet ik vandaag de lidstaten voor het blok. Zijn de landen echt bereid om hun fouten naast elkaar te leggen en in het openbaar te bespreken? Zijn de lidstaten bereid dit probleem expliciet te agenderen in de Raad van Ministers?

Lidstaten houden elkaar al jaren de hand boven het hoofd: “Begin jij niet over mijn gerotzooi, dan laat ik jou lekker je gang gaan”, lijkt het adagium. Een soort financieel niet-aanvalsverdrag. Een veel gebruikte truc om Europees geld in eigen land te houden, is om projecten achter de hand te houden. Moet er geld worden terugbetaald aan Brussel, dan wordt een ‘nieuw’ project uit de la getrokken om de poen te behouden. Ruim 120 miljard euro Europees geld is door dit soort praktijken een lachertje. Het is vermomde begrotingssteun aan lidstaten, zonder enig verband met Europese doelen.

Moeten we daar genoegen mee nemen? Nee!

Het Europees Parlement moet de mogelijkheid krijgen om nationale ministers te horen over Europese bestedingen. Nu nog kan het EP alleen de Europese Raad van Ministers als instituut ondervragen. Dan staat het roulerend voorzitterschap keurig het parlement te woord, maar kunnen we niet op het bestedingspatroon van individuele lidstaten ingaan. Dat heeft dus geen enkele zin!

Nationale ministers van Financiën moeten politieke verantwoordelijkheid nemen voor bestedingen van Europees geld in eigen land. Lidstaten die onvoldoende meewerken bij het opsporen van onregelmatigheden, moeten maar eens worden geschorst voor Europese subsidies. Ze zijn altijd maar in één ding geïnteresseerd: zoveel mogelijk geld uit Brussel naar eigen land harken.

Was de Europese begroting niet bedoeld om de economieën van Europa structureel te hervormen? Laten we dan aan deze praktijken snel een einde maken!

Asterix en Obelix en de Ivoren Toren

20 oktober, 2011 door gerbenjan-gerbrandy

In Brussel zijn vandaag en morgen nationale parlementariërs uit alle EU-landen bijeen om te praten over de ruim 1000 miljard euro die in de nieuwe Europese meerjarenbegroting wordt verdeeld. Alle? Nee, een kleine nederzetting in de rivierendelta blijft moedig weerstand bieden aan de overweldigers en maakt het leven van de Europeanen bepaald niet gemakkelijk. Ze blijven thuis vandaag en morgen.

Veto
De Tweede Kamerleden uit Nederland blijven blind vertrouwen op de toverdrank die door een sterk collectief van nationale druides wordt gebrouwen. Zolang Wilderix, Roemerix, Van Haersma Bumix en Blokix hun geheime recept niet kwijtraken, kan deze dappere verzetshelden toch niets overkomen? Met een veto kunnen ze alles in Europa tegenhouden. Maar hé, de andere stammen hebben diezelfde toverdrank! En als iedereen dit vetodrankje kan innemen vóór de gevechten losbarsten, zal niemand de strijd kunnen winnen.

Begrip
Juist om die reden nam het Europees Parlement het initiatief tot de conferentie van stamvertegenwoordigers vandaag en morgen. Om zonder dat we allemaal een toverdrank innemen, te kijken of we begrip hebben voor elkaars standpunten. Of we eind volgend jaar tot een akkoord kunnen komen waar óók de zich in Ivoren Torens verschansende parlementariërs mee kunnen instemmen.

Stripverhaal
Soms lijkt het of de Tweede Kamer echt meent dat de EU een stripverhaal is. Of het echt meent dat ons veto de Nederlandse belangen voldoende beschermt. Het is tijd om te ontwaken en het idee van D66 te omarmen om over enkele maanden eenzelfde conferentie in Den Haag te organiseren. Dus hop, nu snel in de trein naar Brussel om bij de conferentie aan te haken! Misschien zijn ze dan nog op tijd voor het traditionele everzwijnenmaal. Anders staat Nederland straks als Assurancetourix, de brard, vastgebonden aan een boom, omdat niemand naar zijn valse gezang wil luisteren…

Bijna met de snelheid van het licht

5 oktober, 2011 door gerbenjan-gerbrandy

Soms kunnen dingen heel snel gaan. Niet alleen neutrino´s van Zwitserland naar Italië, maar ook besluiten in Brussel. Op 6 september werd ik in Amsterdam geraakt door een prachtig project om led-lampjes in Afrika te verspreiden. In de trein terug schreef ik een voorstel voor de Europese begroting van 2012. En vandaag, een maand later, heb ik het Europees Parlement succesvol kunnen overtuigen.

Waar gaat het over? 780 miljoen mensen in de wereld gebruiken kleine kerosine lampjes als verlichting. Dat is duur, vies en gevaarlijk. Er overlijden wereldwijd schandalig veel kinderen door ontploffende kerosinelampjes. Straatarme gezinnen geven 20procent van hun geld uit aan kerosine.

En er is een schitterend alternatief: een klein led-lampje op zonne-energie. Binnen twee maanden terugverdiend, brandschoon en totaal ongevaarlijk. Bijna te mooi om waar te zijn. Dat moet zo snel mogelijk op grote schaal worden verspreid.

Dolblij ben ik dat mijn voorstel is aangenomen en dat straks Europees geld kan worden gebruikt om het leven van miljoenen mensen te verbeteren. Ik zal er bovenop blijven zitten om de huidige snelheid erin te houden!

Ik werd geïnspireerd door www.wakawakalight.com.

Riet en Piet, en wat men niet ziet

30 september, 2011 door gerbenjan-gerbrandy

De Nederlandse politiek is verliefd op de zogenaamde koopkrachtplaatjes. Via modellen wordt berekend dat bij bepaalde politieke keuzes Riet en Piet 0,2% minder te besteden hebben. Iedereen weet dat zulke berekeningen volstrekt zinloos zijn, maar politiek Den Haag kan er maanden door van slag zijn.

In dat kader is het aardig te kijken naar de prijzen van grondstoffen. De basis van alles wat wij consumeren. Er wordt dagelijks over geschreven. Een greep uit de 3 artikelen hierover in het Financieel Dagblad van vandaag: zeldzame aardmetalen (zitten in veel technologie, zoals mobiele telefoons, zonnepanelen, auto’s etc.) zijn in 12 maanden tijd 500% tot 2000% duurder geworden. En grondstoffen voor voeding en drank met 25% sinds juli vorig jaar. Ik hoef denk ik niet uit te leggen dat 25% duurdere voeding voor Riet en Piet een hardere dobber is dan 0,2% minder in de portemonnaie. Toch staat het Malieveld niet vol met boze mensen die protesteren dat het kabinet vrijwel niets doet aan de toenemende grondstoffenschaarste.

En dit gaat alleen nog maar over geld. Het is niet uitgesloten dat er serieuze conflicten zullen ontstaan over grondstoffen. China bouwt de marine sterk uit om met de Filippijnen, Maleisië en Brunei een robbertje te gaan vechten over de olievoorraden in de Chinese Zee. Een Russische vlag is al geplaatst op de zeebodem onder de Noordpool. En echt niet omdat die zo leuk kleurt met de omgeving. De wereld is in een bikkelhard gevecht om grondstoffen verzeild. Landen, maar ook Nederlandse pensioenfondsen, kopen grond op in de wereld om de eigen voedselproductie veilig te stellen.

We kunnen het er op aan laten komen en dan zien wie uiteindelijk nog overeind staat. Lijkt mij niet verstandig. We kunnen ook met hoge urgentie zorgen dat we geen kostbare grondstoffen meer verkwisten. Dus, alles weer terugwinnen uit die oude ijskast en dat verouderde mobieltje. En snel op zoek gaan naar alternatieven voor schaarse stoffen. Dat zal niet genoeg zijn, dus zullen we wereldwijd afspraken moeten gaan maken hoe we de grondstoffen beter gaan beheren. Een lange weg, maar onontkoombaar.

Het leuke is dat als we grondstoffen blijven hergebruiken we goedkoper uit zullen zijn dan nu én veel minder zullen vervuilen. Win-win zo gezegd.

Kuifje in de Kaukasus

16 september, 2011 door gerbenjan-gerbrandy

Transnistrië, Nagorno-Karabach, Zuid-Ossetië, het zijn politieke conflicten die zich in een andere wereld lijken af te spelen. Deze week niet voor mij. Als vicevoorzitter van de Parlementaire Assemblee met de oostelijke nabuurlanden heb ik twee intensieve dagen acht de rug met collega’s uit Moldavië, de Oekraïne, Georgië, Armenië en Azerbaijan. Wit-Rusland mocht niet meedoen, want dat parlement is nooit eerlijk verkozen.

Niet eens door de hangsnorren voelde ik mij soms Kuifje in de Kaukasus. Nee, vooral door de volstrekt andere politieke cultuur. Valt de uitslag van een stemming tegen, dan vraag je gewoon tot drie keer toe een herstemming aan. Is iets al eerder besloten, dan zeg je dat we het daar toch echt opnieuw over moeten hebben. Doet een Armeniër onaardig tegen een Azeri, dan vertelt die laatste nog eens uitvoerig hoeveel goede Azeri’s al in hun onderlinge strijd zijn gesneuveld. Lijk je eindelijk tot een compromis te komen, dan roepen de Georgiërs dat hun nationale belangen in het geding zijn en dat ze daarom een veto mogen uitspreken.

Kortom, politiek op z’n Kaukasisch. Het woord ‘compromis’ komt niet in hun talen voor. En duidelijk ook niet in het Russisch dat ze allemaal machtig zijn. Eenzaam probeer ik met een Zweedse collega de emoties te dempen, maar de - ook aan EU-zijde door heetgebakerde Oost-Europeanen gedomineerde - Assemblee is niet in toom gehouden. Resultaat: geen gezamenlijke resolutie. Zelfs een paragraaf over het afzien van geweld is te controversieel.

De verleiding is groot de stekker uit dit parlementaire  experiment te trekken. Maar hoe lang hebben we er in Europa niet over gedaan elkaar normaal te laten uitspreken? En dat heeft uiteindelijk een unieke vrede en welvaart opgeleverd. Ik ben best bereid mij nog een tijdje Kuifje te voelen, als er door deze samenwerking uiteindelijk geen oorlog komt om Nagorno-Karabach, en vrede en welvaart in de Kaukasus net zo vanzelfsprekend zijn als bij ons. Of zou ik in de rol van kapitein Haddock meer succes hebben?