Twee onderwerpen waar de Heemsteedse politiek vanaf de zijlijn moet toekijken, samengevat in bovenstaande titel. In beide onderwerpen wint het lokale belang van het algemene belang. Een blog over gebrek aan leiderschap en de beperkingen die het eigen grondgebied meebrengt.

De houtvaartbrug

Als Haarlemmer die op Hageveld zat, ben ik in mijn jeugd ruim 3.000 keer door het fietstunneltje onder de randweg door gegaan. De route ‘aan de overkant’ richting Heemstede deed mij altijd veel plezier. In deze tijd van het jaar hoorde ik daar vaak de eerste tjiftjaf. Niks mis dus met die verbinding, en veilig ook. Afgelopen weken beweren sommigen dat er wel iets mis mee zou zijn. Dat is dus niet waar, kan ik uit eigen ervaring bevestigen. Ik kan ook werkelijk niet uitleggen waarom we van uw belastingcenten een dure verbinding zouden aanleggen die hemelsbreed nauwelijks verschilt van de bestaande verbinding waar ik vroeger met veel plezier fietste. Dat je de Spiegelenburghlaan buurt met Heemstede voor fietsers wilt verbinden, ja, dat is wat anders en dat zou wel een aanwinst zijn. Dan heb je het dus over een fietsbrug een paar honderd meter zuidelijker. Wat was het mooi geweest als ik vroeger zo naar “Van Empelen en Van Dijk” had kunnen fietsen. Tegenwoordig ligt daar het Vogelpark.

Bloemendaalse politiek

Wist u dat in het coalitie akkoord van Bloemendaal is opgenomen dat die enige goede nieuwe fietsverbinding, nl op een meer zuidelijke locatie over de houtvaart, niet op die plek moet komen? Wist u ook dat de argumenten daarvoor vanuit de bewoners “eenvoudig zijn te weerleggen”? (citaat uit standpunt B&W Heemstede over deze kwestie)? En wist u dat de sleutel tot die beste oplossing ligt bij de VVD in Bloemendaal? Zij houden het tegen waardoor de gemeenschap nu met onnodige kosten lijkt te worden opgezadeld. Ik heb iemand hierover horen zeggen dat dit een vorm van besturen is met de ruggengraat van een regenworm.

Met de fiets naar school

Dus daar ging ik door het tunneltje op weg naar Hageveld, de school van mijn keuze als twaalfjarige. Voor zo’n 60 scholieren in de regio Haarlem zal er echter geen school van hun keuze zijn dit jaar. Omdat politiek en schoolbesturen er al jaren niet uitkomen, besluiten ze weer om de problemen van volwassenen af te wentelen op twaalfjarige kinderen. Daar heb ik mij altijd tegen verzet, schaf alstublieft dit lotingssyseem af!

Geen leiderschap

Ook hier niemand die opstaat en zegt: we gaan nu bij elkaar zitten totdat we een oplossing vinden waar twaalfjarigen niet de dupe van worden. Nee, elke school heeft zijn eigen regeltjes en zijn eigen belang. In dit geval heeft de politiek een beperktere rol, maar we hebben iemand nodig die over zijn grenzen en bevoegdheden kijkt. Wie voelt zich aangesproken?

Grenzen en bevoegdheden

Kijk, en daar zit het probleem. Niemand staat op. Geen regionaal leiderschap. En wat kunnen wij vanuit de Heemsteedse politiek nou doen aan fietsbruggen en scholen die niet op ons grondgebied liggen? Ik weet het niet. Nou ja, op een ding na. Een blog schrijven…

Met enige nostalgie zag ik vorige maand een raadsstuk voorbijkomen met de titel “integraal handhavingsbeleid”. Het was 30 pagina’s taaie kost over het bevorderen of bewerkstellen van de naleving van regels. Dus daar zit ik dan in de lokale politiek, en wordt ruim 18 jaar later herinnerd aan mijn jonge jaren als ambtenaar bij het ministerie van Justitie.

22 december 1993

Het oudste document op mijn pc uit die periode is het verslag van de 10e afdelingsbespreking van de “Inpsectie voor de Rechtshandhaving”. We zitten dan in de periode na het visfraude onderzoek dat leidt tot aftreden van toenmalig minister Braks van Landbouw. Er komt een nieuwe kijk op het begrip “handhaving”, er wordt veel gesproken over “ex ante handhaafbaarheidstoetsen van wetgeving” en de bestuurlijke boete doet zijn intrede. In het verslag gaat het bijvoorbeeld over de Warenwet, de Wet goederenvervoer over de weg, en de Meststoffenwet. Maar historisch is de opmerking over een project “kosten-effecten analyse” waar opgemerkt wordt “dat een externe onderzoeker aangesteld is (Dick Ruimschotel) die een instrument ontwikkeld heeft om de handhaving, de naleving en de relatie daartussen te meten.”

Tafel van Elf

Dat instrument, dat dus in 1993 voor het eerst het daglicht zag, vind ik nu terug op pagina 22 van deze nota integrale handhavingsbeleid. In rood omcirkel ik het, en mijn digitale annotatie luidt: “joho!!”. De zogenaamde “Tafel van Elf” omschrijft alle factoren die bepalen of een regel al dan niet wordt nageleefd. Alle factoren? Ja, alle factoren. Ze zijn geclusterd in elf ‘dimensies’, en staan keurig opgesomd in de gemeentelijke nota. Nog nooit heb ik iemand ontmoet die een nieuwe factor noemde die niet in één van de dimensies van dit model past. Of u nou voor het rode stoplicht staat, dat u uw kind verbiedt iets te doen, of dat het om complexe wetgeving in de sociale zekerheid gaat, het is een universeel model. En nog steeds ben ik er trots op één van de drie geestelijke vaders te zijn (de derde is Piet van Reenen, eerder genoemde Dick Ruimschotel verdient de meeste credits voor de ‘T11′).

De geboorte

Nooit zal ik vergeten hoe de eerste versie van dit model uit de fax kwam rollen. Bij het sluiten van kantoortijd op kamer ‘middenbouw 320′ scheurde ik de lange rol van het apparaat af, en haastte mij naar de trein. Eenmaal in de trein probeerde ik het model te ontcijferen. Omdat van de vele handgeschreven krabbels ook de volgorde niet klopte, was het een behoorlijke puzzle. Een dame tegenover mij begon te lachen toen ik één van de bladzijden omdraaide en een zucht van verlichting slaakte. De titel die erboven stond was “tafel van 10”. Maar de laatste dimensie had nummer 13. De volgende dag had ik alle losse flodders netjes op een rijtje gezet en kwam tot 11 onderdelen. Ik belde Dick Ruimschotel met dit resultaat, en stelde voor dat we het maar “Tafel van Elf” moesten gaan noemen. “Het getal van de dwazen, prachtig” zei Dick Ruimschotel. En zo geschiedde.

Duurzame betrokkenheid

Dat we toen iets moois in handen hadden, werd ons snel duidelijk. De eerste publicatie verscheen in het blad ‘beleidsanalyse’. Het artikel “De Tafel van Elf: een conceptueel kader en een instrument bij rechtshandhavingsvraagstukken” uit 1996 wordt nog met enige regelmaat aangehaald in andere publicaties over handhaving. Helaas niet in het stuk van de gemeente. Daar is de auteur van de T11 verworden tot “Justitie”. Maar toch ben ik blij, om twee redenen. Het blijkt dus inderdaad een duurzaam model te zijn, als het na al die jaren nog niet aan actualiteit heeft ingeboet. En ja, nu kent u dan ook mijn betrokkenheid hierbij. Het werd overigens een hamerstuk in de Raad.