Zullen ze het afgesproken hebben, Balkenende en zijn Engelse en Amerikaanse vrienden? Dat ze de oorlog in Irak legaal blijven noemen ongeacht wat een commissie Davids daarover zegt?

Woensdag gaf de Engelse Lord Goldsmith in zijn verklaring tegenover de commissie Chilcot, de Engelse onderzoekscommissie naar de oorlog in Irak, duidelijk te kennen dat wat hem betreft de commissie Davids de materie niet goed begrepen heeft.

Er was wel degelijk een volkenrechtelijk mandaat want het ligt er maar net aan hoe je resolutie 1441 leest. Goldsmith, die procureur generaal was voorafgaand en tijdens de oorlog in Irak, claimt dat resolutie 1441, die volgens VS en UK een oorlog legitimeerde, multi-interpretabel is. De Nederlandse onderzoekscommissie heeft de onjuiste interpretatie van de resolutie gevolgd, waarmee Goldsmith eigenlijk de conclusie van Davids in een zwaai van tafel veegt.

Wat zal Balkenende blij zijn geweest! Kijk de Engelsen zeggen het ook! Het rapport van de commissie Davids is een mening, een interpretatie van de werkelijkheid die ook, aldus Goldsmith, een andere kant op kan gaan.

Het is interessant dat de interpretatie van resolutie 1441 alleen aan de kant van Bush, Blair en Balkenende op meerdere wijzes te interpreteren valt, terwijl de resulotie voor bijvoorbeeld de Fransen, de commissie Davids en vele anderen heel duidelijk was. Namelijk dat als Saddam Hussein resolutie 1441 negeert, dit niet automatisch zou leiden tot een inval. Voor een inval zou een 2^e VN resolutie nodig zijn.

Goldsmith adviseerde Tony Blair dat een 2^e VN resolutie nodig was voor een volkenrechtelijk mandaat en een legitimatie van de oorlog. Maar veranderde drie weken voor de inval van gedachten. Hij gaf groen licht aan Blair voor een inval en de rest is geschiedenis.

Vandaag verschijnt Tony Blair voor de commissie. En wat uit zijn verklaring van vanmorgen blijkt, is dat Blair verder gaat dan Goldsmith. Blair ‘geloofde’ met heel zijn hart dat een verandering van het regime de enige juiste weg was om veiligheid in de wereld te waarborgen. Na 9/11 kon geen risico meer worden genomen met mannen als Saddam Hussein.

Hij vond een volkenrechtelijk mandaat wenselijk maar het verwijderen van Saddam Hussein was belangrijker. Ongeacht of weapons of mass destruction aanwezig waren of niet Blair was uit op een regime change.

Een VN resolutie lijkt daar dus ondergeschikt aan. Dit is pikant. Blair maakt er bijna een ideologisch verhaal van. Was er een volkenrechtelijk mandaat? Dat doet er eigenlijk niet toe. Tony Blair was premier, een leider en maakte een politieke keuze. Zijn vraag aan de Britten vandaag was: ‘Wat als we het niet hadden gedaan? Hoe zou de wereld er nu hebben uitgezien?’ Oftewel: wat willen jullie nu? Ik koos voor jullie veiligheid, wat had jezelf gedaan?

Hier kan Balkenende nog wat van leren. Maak van de politieke steun aan de oorlog in Irak een ideologisch politiek en leiderschapsbesluit en dan is het opeens prima.

Tenminste in de ogen van Blair, Bush en Balkenende zelf. Voor tegenstanders van de oorlog was er geen volkenrechtelijke basis en zijn Blair, Bush en in mindere mate ook Balkenende oorlogsmisdadigers.

Terechtstaan zullen ze niet. En het is jammer dat Balkenende te laf is geweest voor een openbaar onderzoek. Want wat er ook uit de commissie Chilcot komt, het feit dat een wereldleider zich publiekelijk moet verantwoorden geeft een gevoel van transparantie en misschien ook een heel klein beetje genoegdoening.

Ik kijk met gemengde gevoelens uit naar het kamerdebat nav de commissie Davids. Ik hoop dat Balkenende meer moed toont dan dat hij tot nu toe heeft gedaan. En dat de oppositie niet alleen haar tanden laat zien maar ook doorbijt.