Ik lig in de stoel bij de tandarts met vreselijke kiespijn. Ik vraag hem wat er moet gebeuren. ‘Wat wil je zelf?’, is de wedervraag van de tandarts. Met zoveel pijn aan mijn hoofd ben ik niet gediend van deze mogelijkheid tot inspraak. Hij is toch de tandarts, zeg zelf maar wat er moet gebeuren! Trekken! Is daarom het enige wat ik uitbreng, wetend dat hij dat zeker niet gaat doen. Maar pas na een zorgvuldig overleg gaat de goede man aan de slag.
Tijdens zijn boorwerk zit ik in mezelf te mokken over deze vorm van democratisering. Waarom moet ik zelf steeds een oordeel vellen over wat ik heb? Ik ben cultuurwetenschapper geen tandarts. Ook de huisarts vraagt altijd steevast ‘wat denk je zelf, dat je hebt’ als ik bij haar kom met klachten. Nou, als ik dat zelf wist, was ik natúúrlijk niet gekomen.
Door mijn bijzonder slecht humeur concludeer ik in de tandartsstoel dat de democratisering in de zorg to-taal is doorgeslagen. Ik wil kundige diagnoses! Geen soft overleg…
Maar dan dwalen mijn gedachten af naar het boek Black Diamonds dat ik momenteel lees. Een waar gebeurd verhaal waarin een van de personen rond zijn tiende in een inrichting beland op aanraden van de huisarts. Om daar vervolgens pas 60 jaar later weer uit te komen. Er was niet meer mis met de jongen dan dat hij wat ‘anders’ was dan zijn leeftijdsgenoten. En alleen daarom spendeerde hij zijn hele leven half gedrogeerd in de gezondheidszorg. Zulke gevallen waren in de negentiende en begin twintigste eeuw niet ongebruikelijk. Dit was alleen mogelijk door de macht en het aanzien van de artsen die geen tegenspraak dulden.
Dus wat een geluk dat mijn tandarts nu aan me vraagt of ik witte of amalgaam vullingen wil, een kroon of een implantaat, dat trekken geen optie is en dat ik zelf mag weten of ik doorga met de behandeling.
Tegenwoordig mag je als patiënt mondig zijn en heb je rechten, als arts moet je kundig zijn maar ben je niet meer onaantastbaar. En dat is erg mooi.
En daarom kies ik vandaag voor een witte vulling ondanks dat de tandarts amalgaam adviseert. Mijn ijdelheid gaat voor en de tandarts schikt zich. En ook dat is erg mooi.
Wat een terechte conclusie van je verhaal. Hopelijk zullen we met zijn allen gebruik maken van “het mondig kunnen zijn” in de gezondheidszorg.